دکتر طیبه احمدیان راد
مقالات مرتبط:
مقدمه ای درباره این که سرماخوردگی چیست؟
عامل اصلی بروز سرماخوردگی چیست و چگونه عمل می کند؟
علایم سرماخوردگی و تفاوت آن با حساسیت و آنفولانزا
سرماخوردگی چگونه درمان می شود؟
علايم مرتبط با سرماخوردگي در عرض 16-10 ساعت پس از ورود ويروس به بيني شروع شده و در دو تا سه روز، بسته به ميزان تكثير ويروس سرماخوردگی به حداكثر مي رسد. اولين علايم مربوط به سرماخوردگي معمولاً به صورت گلودرد خفيف و يا خارش در محيط حلق-بيني و يا انسداد و آبريزش از بيني بروز مي كند. به دنبال این علایم، علايم ديگري نظير ترشح شديد مخاط بيني، گلودرد، عطسه، سرفه، سردرد، دردهاي عضلاني و احساس كسالت عمومي هم بروز پیدا می کند. در نوزادان و اطفال ممکن است تب هم وجود داشته باشد. علايم سرماخوردگي معمولاً مي تواند تا هفت روز ادامه يابد. اما در 25 درصد از افراد اين مدت به دو هفته هم می کشد. چنانچه علايم بيشتر از دو هفته ادامه پيدا كند، ممكن است دليل آلرژي باشد تا سرماخوردگي.
دردسرهای دیگر سرماخوردگی
درگيري متناوب سينوس ممکن است به دليل عدم تخليه صحيح سينوس ناشي از انسداد باشد. ناراحتي "شيپور استاش" (راهی که گوش میانی را به حلق مرتبط می کند) و اختلالات فشار گوش مياني نيز در هنگامي كه بيمار از گوش درد شكايت دارد، می تواند دلیل دیگر درگیری سینوس باشد. به دليل اين علايم مشكلات خواب نيز جلوه گر مي شوند. سرماخوردگي غالباً مي تواند به عفونت هاي ثانويه گوش مياني يا آنتي بيوتيك درماني سينوس منجر شود. تب بالا، التهاب غدد لنفي گردن، درد صورت در نواحي سينوس ها و سرفه خلطي ممكن است بيانگر يك بيماري شديد و نياز به مداخله پزشك باشد.
اكثر بيماران سرماخورده به مشكلات جدي دچار نمي شوند، هر چند که در بعضي از مواقع مشكلات ناشي از سرماخوردگي مي تواند شديد و حتي تهديد كننده زندگي باشد. بيماران دچار مشكلات سيستم ايمني، اطفال، افراد مسن و سيگاري ها در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به گرفتاري هاي بعدي هستند.
چگونه می توان سرماخوردگی را از آنفولانزا و حساسیت تشخیص داد؟
علايم مربوط به سرماخوردگي با آنفولانزا يا حساسيت قدري متفاوت است. در سرماخوردگي تب، سردرد، درد عمومي، خستگي و ضعف و ناراحتي قفسه سينه خفيف است. در حالي كه در آنفولانزا اين علايم مي توانند شايع و شديد باشند و در حساسيت، تب، درد عمومي، و خستگي مفرط يا ناراحتي قفسه سينه هرگز وجود ندارد. حال آن كه احتقان بيني و آبريزش شديد در سرماخوردگي و حساسيت شايع بوده و در آنفولانزا به ندرت اتفاق مي افتد.
سرماخوردگی چگونه درمان می شود؟
كاراترين راه براي كنترل يا پيشگيري از انتشار سرماخوردگي واكسينه كردن همه در برابر آن است. اما ساختن يك واكسن كه از سرماخوردگي جلوگيري كند غيرممكن است. زيرا انواع متعددي از ويروس يافت مي شوند كه عامل سرماخوردگي هستند. شواهد مبني بر وجود تغييرات در آنتي ژن هاي ويروس سرماخوردگي، ساخت واكسن را بيش از پيش مشكل مي كند. چنين تغييراتي در برخي از آنتي ژن هاي ويروس آنفولانزا رخ مي دهد كه ما را هر سال وادار به ايجاد تغييرات در واكسن آنفولانزا مي كند.
براي سال هاي متمادي تنها كاري كه در مواجه با سرماخوردگي انجام مي شد، مداواي علايم بيماري بود كه بیشتر شامل استراحت، مصرف مايعات، قرقره آب نمك ولرم، رژيم غذايي غني و استفاده از بخور يا حمام بخار بود. مايعاتي مانند چاي با ليمو، سوپ جوجه و آبگوشت داغ التيام بخش هستند و حجم مايعات ورودي به بدن را افزايش مي دهند. شواهد محدودي وجود دارد كه حاكي از اثر ضدالتهاب سوپ جوجه است.
داروهاي غيرنسخه اي هم ممكن است تاحدي درالتيام سرماخوردگي مؤثر باشند. اما براي پيشگيري، درمان يا حتي كوتاه كردن دوره بيماري مؤثر نيستند. بسياري از اين داروها داراي عوارض جانبي بالقوه اي مانند خواب آلودگي، سرگيجه، بي خوابي يا دل درد هستند و بايد با احتياط مصرف شوند. به علاوه همه بيماران نبايد اقدام به خود درماني سرماخوردگي كنند. از جمله این افراد، کسانی هستند که داراي بيماري هاي: افزايش فشارخون، ايسكمي قلبي (خونرسانی ناکافی به قلب)، بيماري عروق كرونر قلب، پركاري تيروئيد، افزايش فشار داخلي چشم، هايپرتروفي پروستات، ايدز، تب بالاي 6/38، درد قفسه سينه، تنگي نفس، بدتر شدن علايم در طول خود درماني، درمان با سركوب كننده هاي ايمني، بيماران مسن، كودكان زير نه ماه و حساسيت به داروهاي پيشنهادي هستند.
"آنتي هيستامين" ها مي توانند تاحدي در پاسخ هاي التهابي آبريزش بيني و چشم ها مؤثر باشند. در هنگام استفاده از آنتي هيستامين ها ممكن است آثار منفي ای مانند اضطراب، خشك شدن سلول هاي مخاطي، ناري ديد، احتباس ادرار و تپش قلب به وجود آيد.
"ضدسرفه" ها تعداد دفعات يا شدت سرفه را در كودكان و بزرگسالان كاهش نمي دهند و بعضي مصرف چنين داروهايي را توصیه نمي دهند. علي رغم اين نتايج، "دكسترومتورفان" اثر كلينيكي قابل قبولي به دست مي دهد.
"ضداحتقان" ها معمول ترين داروهاي استفاده شده براي بهبود علايم سرماخوردگي هستند. چون تقريباً تمام ويروس ها باعث بروز علايم مربوط به بيني مي شوند. ضداحتقان هاي جلدي مانند "نفازولين" مي توانند آثار موقتي مانند سوزش عطسه،يا افزايش تخليه بيني را به دنبال داشته باشند. اين محصولات نبايد بيش از سه روز استفاده شوند چون استفاده مكرر يا به مدت طولاني ممكن است باعث بروز احتقان مکرر بيني يا بدتر شدن علايم شود. استفاده از اين داروها در بيماران داراي عارضه قلبي، فشار خون، مشكل تيروئيد، ديابت يا تورم پروستات توصيه نمي شود، مگر تحت نظر پزشك باشد.
ضداحتقان هاي خوراكي مانند "پسودوافدرين" باعث انقباض عضله صاف عروق خوني گشته و ممكن است آثار سيستميك مانند بي اشتهايي، بي خوابي، هيجان، سردرد و تحريك پذيري روي دهد.
بي حس كننده هاي موضعي مانند قرص هاي مكيدني، دهان شويه ها واسپري ها براي التيام موقت گلودرد در دسترس هستند.
ضددردهاي سيستميك مانند آسپيرين، ايبوپروفن، ناپروكسن و استامينوفن تنها زماني مي توانند در بزرگسالان مورد استفاده قرار گيرند كه سردرد يا تب وجود داشته باشد. استفاده از آسپيرين با ايجاد "سندرم ري" در كودكاني كه در حال بهبود پس از ابتلا به آنفولانزا يا آبله مرغان هستند مرتبط دانسته شده است. اين سندرم يك بيماري نادر ولي جدي است كه معمولاً در كودكان بين سه تا 12 سال ديده مي شود. اين بيماري مي تواند تمام اعضاي بدن را تحت تأثير قرار دهد. امام معمولاً به مغز و كبد آسيب مي رساند. "آكادمي متخصصان اطفال آمريكا" پيشنهاد مي كند به كودكان و نوجوانان هنگام ابتلا به بيماري هاي ويروسي، مخصوصاً آبله مرغان و آنفولانزا، آسپيرين يا هرگونه داروي حاوي آسپيرين داده نشود.
اثر آنتي بيوتيك ها در كشتن ويروس ها به اثبات نرسيده است و به همين دليل آنها را بايد تنها براي بيماري هاي ناشي از باكتري، مانند "سينوزيت" يا "عفونت گوش" به كار برد.
امروزه بيماران از ويتامين ها،مواد معدني و مكمل هاي گياهي متنوعي براي پيشگيري و درمان سرماخوردگي استفاده مي كنند. يك باور بدون پايه علمي اين است كه استفاده از مقادير زياد ويتامين C از سرماخوردگي جلوگيري كرده يا به بهبود علايم بيماري مي انجامد و اين ويتامين مي تواند شدت يا مدت علايم را كاهش دهد. اما هيچ مدرك محكمي در اين زمينه وجود ندارد. استفاده از مقادير زياد ويتامين C به مدت طولاني مي تواند منجر به اسهال شديد شود كه براي افراد مسن و كودكان بسيار خطرناك است.
اثر پيش گيرانه ويتامين E نيز در مورد سرماخوردگي مورد مطالعه قرار گرفته است. يك مطالعه نشان مي دهد كه افراد بالاي 65 سال كه براي يك سال به صورت روزانه ويتامين E دريافت كرده اند (200 واحد) بيست درصد كمتر در معرض ابتلا به سرماخوردگي هستند.
يكي از معمول ترين محصولات گياهي ای كه اثر درماني آن در بهبود و پيشگيري از سرماخوردگي مورد بحث بوده است، اكيناسه Echinacea است كه مطالعات موجود حاكي از كارايي نسبي آن است. اما بيماران نبايد اكيناسه را براي بيش از هشت هفته مصرف كنند. چون ممكن است منجر به سركوب سيستم ايمني شود. همچنين اين محصول نبايد در دوره شيردهي یا بارداري يا در كودكان كوچك تر از دو سال مصرف شود. اين گياه بيشتر با نام هاي گل مينا، گل مرواريد يا آفتاب گردان شناخته مي شود. به همين دليل بيماراني كه به اين گياهان حساسيت دارند نبايد اكيناسه را مصرف كنند. همين طور كساني كه سيستم ايمني ضعيفي دارند (مثلاً بيماران مبتلا به آرتريت، روماتوئيد، لوپوس، يا ام اس) و يا داروهاي سركوب كننده سيستم ايمني مصرف مي كنند نباید از این گیاه استفاده کنند.
بسياري از مواد گياهي ديگر نيز از نظر پيشگيري و درمان سرماخوردگي موردمطالعه قرار گرفته اند. اين مواد گیاهی عبارت از: افدرا، سير، چين سنگ، عصاره برگ زيتون و شيرين بيان هستند. در مورد هيچ كدام از اين محصولات شواهدی علمي مبني بر ايمني و مؤثر بودن آنها وجود ندارد.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
