حميده احمديان راد
گياه جواهر زرد، گل وحشي زيبايي است كه در سايه و در نقاط مرطوب سراسر نيمكره شمالي رشد ميكند. براساس آزمايش جديدي كه روي گلهاي جواهر زرد انجام شده، به نظر ميرسد كه آنها برادر و خواهرهايشان را تشخيص ميدهند! نتايج اين آزمايش حاكي از اين است كه گلهاي جواهر زرد ميتوانند همديگر را شناسايي كنند و يا دست كم تشخيص ميدهند كه آيا از يك مادر هستند يا نه. نتايج اين آزمايش در كنار آزمايشات ديگر نشان داده كه گياهان خويشاوندانشان را نه از راه برگهايشان بلكه از راه ريشههايشان تشخيص ميدهند. دو گياهشناس به نامهاي گيلر موپي مورفي و سوزان دادلي، از دانشمندان دانشگاه مك مستر هميلتون كانادا هستند كه اين مطالعه را انجام دادهاند. آنها علفهاي جواهر زرد را در گلدانهايي به همراه خواهران و برادرانشان و يا گياهان غريبه كاشتند. خواهر و برادرها از بذرهايي رشد كرده بودند كه از يك گياه مادر بودند. گياهان غريبه از بذر گياهان متفاوتي رشد كرده بودند.
اين آزمايش نشان داد كه گياه جواهر زردي كه كنار برادرش است به شكلي متفاوت از گياهي كه كنار يك گياه غريبه است رشد ميكند.
موقعي كه گلهاي جواهر زرد با گياهان غريبه در گلدان كاشته شدند، نسبت به وقتي كه تنها كاشته شدند، برگهاي بيشتري دادند. اين پاسخ نشان داد كه اين گياهان براي دستيابي به نور خورشيد با گياهان غريبه رقابت ميكنند، چراكه گياهي كه برگهاي بيشتري دارد، ميتواند به نور بيشتري هم دست يابد و غذاي بيشتري بسازد. گياه جواهر زرد به طور عادي در سايه رشد ميكند. جايي كه نور خورشيد كمياب است. موقعي كه بذرهاي گياه جواهر زرد با برادر و خواهرهايشان كاشته شدند، نسبت به حالت عادي كه تنها بودند، شاخههاي بيشتري دادند اما برگهاي اضافي خيلي زيادي ندادند. اين رفتار حاكي از اين بود كه آنها بيشتر دوست داشتند منابعشان از جمله نور خورشيد را با خويشاوندانشان تقسيم كنند تا اين كه با آنها رقابت كنند.
همه اين پاسخها در شرايطي داده ميشود كه اين گياهان در خاكشان با هم مشترك و سهيم باشند. اگر بذرهاي گل جواهر زرد و بذرهاي گياهان غريبه در گلدانهاي متفاوتي كاشته شود و گلدانها نزديك همديگر قرار داده شوند، گياهان جواهر زرد برگهاي بيشتري نميدهند. اين تفاوت نشان ميدهد كه گياهان ازطريق ريشههايشان خواهران و برادرانشان را در خاك مشترك تشخيص مي دهند.
مورفي ميگويد:«اين اولين تحقيقي است كه نشان ميدهد گياهان روي زمين به ريشههاي خواهران و برادرانشان پاسخ ميدهند.»
گلهاي جواهر زرد اولين گياهاني نيستند كه گياهشناسان آنها را به منظور آزمايش تشخيص خانوادههايشان مورد مطالعه قرار دادند.
در سال 2007 نيز دادلي و تيمش «فشفشههاي دريايي گرت ليكز»-گياهي كه در ساحل دريا رشد ميكند- را مورد مطالعه قرار دادند. در اين آزمايش، گياهشناسان مشاهده كردند موقعي كه فشفشههاي دريايي با خواهرها و برادرهايشان كاشته ميشوند، همديگر را تحمل ميكنند اما موقعي كه با غريبهها كاشته ميشوند با كار اضافي سختي ريشههايشان را رشد ميدهند اما برگهاي اضافي نميدهند.
دادلي ميگويد:«دليل رفتار متفاوت فشفشههاي دريايي با گلهاي جواهر زرد اين است كه فشفشههاي دريايي در ساحل، نور خورشيد زيادي به دست ميآورند، اما براي دستيابي به آب به مبارزه و تقلا ميافتند».
به طوري كه موقعي كه تهديد ميشوند، به خاطر آب رقابت ميكنند اما گياه جواهر زرد به آب فراواني دسترسي دارد، در حالي كه بايد براي نور خورشيد رقابت كند.
انواع مختلف گياهان در اين مواقع ممكن است با روشهاي متفاوتي واكنش نشان دهند اما در يك نكته مشتركند و آن هم ريشههايشان است، چراكه در هر دو آزمايش، چه در مورد جواهر زرد و چه فشفشههاي دريايي، نكته كليدي خاك مشترك بود.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
