حميده احمديان راد
نقاطي در جهان هستند كه در آينده بيش از جاهاي ديگر از اثرات سوء گرم شدن زمين بر منابع غذايي رنج خواهند برد. كشورهاي آفريقاي جنوبي و هند و منطقه جنوب شرق آسيا هم از حساسيت هاي بالا در مقابل تغييرات آب و هوايي و هم از فقدان سازوكارهاي مقابله با اين تغييرات در طولاني مدت رنج مي برند.
گروهي بين المللي از محققان با شركت در برنامه اي تحقيقاتي، تغييرات آب و هوايي، وضعيت كشاورزي و امنيت غذا را در جهان بررسي كرده اند. براين اساس آنها مناطقي را شناسايي كرده اند كه فشار كمبود مواد غذايي در نتيجه تغييرات آب و هوايي بيش از بقيه نقاط جهان گريبان آنها را خواهد گرفت. محققان در اين مطالعه شاخص هاي كنوني امنيت غذايي و همچنين مناطق حساس آب و هوايي در سال 2050 را همپوشاني كرده اند.
نقاط ديگري هم هستند كه براساس شاخص هايي مثل دسترسي به آب در آينده، تعداد روزهايي كه دماي بالاي 30 درجه سانتي گراد دارند، درازاي فصل رشد گياهان، روزهاي قابل اتكا در رشد گياهان و ميزان بارش، با خطر كمبود غذا در نتيجه تغييرات آب و هوايي مواجهند. اين مناطق مكزيك، شمال شرقي برزيل، جنوب آفريقا و آفريقاي غربي هستند.
فيليپ تورنتون يكي از مؤلفان مطالعه مي گويد:«در اين مناطق امنيت غذايي هميشه يك مسئله بوده است. علاوه بر تغييرات آب و هوايي و مسايل اقتصادي، روند افزايش جمعيت هم بر مشكلات آنها در اين زمينه مي افزايد.»
محققان مي گويند در نقاطي ممكن است به خاطر تغييرات آب و هوايي بهره وري از حالت نرمال به زير سطح متوسط سقوط كند. به عنوان مثال دوره رشد برخي از گياهان 120 روز است. به اين ترتيب حداقل مدتي كه محصولي نظير ذرت نياز دارد تا رشد كند و به حياتش ادامه دهد 120 روز است. اگر تغييرات آب و هوايي باعث شود دوره هاي رشد به كمتر از اين زمان كاهش يابد، عواقب زيادي براي پايداري تأمين غذا به دنبال خواهد داشت.
براساس اين مطالعه جنوب آفريقا (شامل كشورهاي ناميبيا، آنگولا، زامبيا، بوتسوانا، موزامبيك و آفريقاي جنوبي) در معرض خطر كمبود غذا هستند و شمال شرقي برزيل، مكزيك، پاكستان، هند و افغانستان هم بسيار آسيب پذيرند.
شاخص هاي امنيت غذايي، تركيبي از آمارهاي اقتصادي، بهداشتي، لجستيكي و جمعيتي است كه براساس آنها مي توان ارزيابي كرد كدام مناطق در حال حاضر در معرض بيشترين خطر از ناحيه گرسنگي و سوء تغذيه هستند.
آفريقاي جنوبي و به طوركلي آفريقا به وضوح در مقايسه با آمريكاي لاتين يا چين مناطق ناامن تري براي تأمين مواد غذايي هستند. چراكه در شرايط كاهش منابع غذايي، آفريقا بار ديگر به خاطر نرخ رشد جمعيتش مطرح شده.
براساس يافته هاي اين مطالعه شمال آفريقا در مقابل تغييرات آب و هوايي آسيب پذير نخواهد بود. اما از لحاظ ساعات مورد نياز براي دسترسي به بازار در رده هاي بالا قرار دارد. شورش هايي كه در سال گذشته به خاطر كمبود غذا رخ داد نشانگر اين بود كه اين منطقه به نوسانات قيمت ها در بازارهاي بين المللي هم حساس است.
تورنتون با توجه به وضعيت شمال آفريقا مي گويد:«يكي از نكات كليدي در زمينه امنيت غذايي بهره وري بيشتر نيست، بلكه دسترسي به غذا و استطاعت تهيه غذا براي آنهايي است كه به آن نياز دارند.» اما در مناطقي كه الگوهاي آب و هوايي در حال تغيير است براي جبران مافات مي توان به فناوري هاي جديد و سياستگذاري هاي دولتي كه منجر به ارتقاي كشاورزي از طريق تقويت صاحبكاران كوچك مي شود متوسل شد.
جايگزيني محصول گندم در شرايط آب و هواي گرم تر و خشك تر، گندم زار را تبديل به زمين چراي دام مي كند. استفاده بهتر از بارش هم از روش هاي اثبات شده براي مقابله با اين مشكل است.
حرف هاي تورنتون تأييدي بر گزارش ديگري است كه به دولت ها توصيه مي كند براي مقابله با تغييرات آب و هوايي، در كشاورزي در مقياس كوچك سرمايه گذاري و برنامه ريزي كند. وگرنه با تداوم روند كنوني ممكن است قيمت غذا در 18 سال آينده 70 تا 90 درصد افزايش يابد.
| بعدی > |
|---|
