حميده احمديان راد
داده هاي ماهواره اي نشان مي دهد كه با وجود گرم شدن هوا، ميزان كربن ذخيره شده به وسيله گياهان كاهش يافته است. يعني ممكن است ظرفيت گياهان براي جذب كربن و نقشي كه به عنوان مخزن كربن ايفا مي كنند رو به تنزل باشد.
در طول دهه هاي اخير همزمان با بالا رفتن دماي هوا، مقدار كربني كه از جو وارد توده زيستي گياهان شده افزايش يافته است. اما براساس مطالعه اي كه اخيراً نتايج آن در نشريه ساينس به چاپ رسيده، در يك دهه اخير اين روند معكوس شده است. اين در حالي است كه اين دهه از نظر ميزان افزايش دما ركورد زده است.
در سال 2003 مطالعه اي انجام شد كه بوم شناسي به نام استيو رانينگ همكار مؤلف آن بود. اين تحقيق نشان مي داد كه ميزان باروري گياهان بين سال هاي 1982 و 1999 افزايش يافته است. محققان اين موضوع را به روند گرم تر شدن آب و هوا و افزايش تشعشعات خورشيدي نسبت دادند. رانينگ و همكارش شنگ ژائو پيش بيني مي كردند كه مابين سال هاي 2000 تا 2009 هم در ميزان باروري گياهان افزايشي را مشاهده كنند. اما نتيجه اي كه انتظارش را مي كشيدند به دست نياوردند.
رانينگ مي گويد:«گياهان همراه با اقيانوس ها، حدود نيمي از دي اكسيد كربني كه در نتيجه سوختن سوخت هاي فسيلي توليد مي شود را از جو مي گيرند و با اين كار به ما خدمت بزرگي مي كنند. اما اين مطالعه اولين مدركي است كه نشان مي دهد اختلالي در اين زمينه به وجود آمده است.»
رانينگ و ژائو براي انجام اين مطالعه داده هاي طيف مادون قرمز و مريي را كه به كمك ماهواره «ترا»ي ناسا به دست آورده بودند تجزيه و تحليل كردند تا اكوسيستم هاي مختلف گياهي را از هم تميز دهند و تراكم پوشش گياهي را اندازه گيري كنند. آنها سپس عواملي كه بر رشد گياه اثر مي گذارد مثل دسترسي به آب و طول روز را مورد بررسي قرار دادند تا مقدار كربن جوي انباشته به صورت توده زيستي گياه را برآورد كنند.
نتايج اين تحقيق نشان داد كه در مناطقي كه عمدتاً در نيمكره شمالي واقعند و شامل نواحي اي در آمريكاي شمالي، اروپاي غربي، هند و چين مي شوند، جذب كربن به وسيله گياهان افزايش مي يابد. اما در مناطق ديگر جذب كربن كاهش يافته و افت شديدي داشته. در نيمكره جنوبي، 70 درصد پوشش گياهي، شامل مناطقي از آمريكاي جنوبي، آفريقا و استراليا، كاهشي را در جذب كربن نشان مي دهد.
رانينگ مي گويد: «اگر اين آمارها را جمع و تفريق كنيم، در نهايت با كاهش جذب كربن به وسيله گياهان زمين مواجه مي شويم.»
محققان مي گويند كه اين افت در جذب كربن جهان به وسيله گياهان را مي توان به بروز خشكسالي هاي منطقه اي، مثل خشكسالي شديد آمازون در سال 2005 و گرايش عمومي به خشكي در نيمكره جنوبي نسبت داد كه با گرم شدن زمين هم رو به افزايش گذاشته.
اين كه چرا نيمكره هاي شمالي و جنوبي به طور متفاوتي به آب و هواهاي گرم تر و خشكسالي هاي فزاينده پاسخ داده اند مشخص نيست. اما رانينگ حدس مي زند كه در نيمكره شمالي، عوامل محدود كننده رشد گياه دما و طول فصل رشد است كه هردو با گرم شدن زمين افزايش يافته اند. درحالي كه محدوديت اصلي براي رشد گياهان در نيمكره جنوبي، دسترسي به آب است و به همين دليل خشكسالي ها در آن جا اثر بزرگ تري به جا گذاشته است. البته اين محققان اذعان مي كنند كه لازم است داده هاي دهه هاي آينده را هم بررسي كنند تا مطمئن شوند كاهش جذب كربن به وسيله گياهان يك روند دايمي است.
منبع: http://www.nature.com/news/2010/100819/full/news.2010.418.html
| < قبلی | بعدی > |
|---|
