مونا عفیفی
دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه شهید بهشتی
این كرم ها (Helminthes) نوعی انگل هستند. آنها به دو گروه عمده تقسيم مي شوند:
1-كرم هاي گرد (دليل اين نامگذاري سطح مقطع گرد اين كرم ها است. يعني اگر بدن كرم ها به صورت عرضي (عمودي) قطع شود، سطح گردي ديده مي شود.
2-كرم هاي تخت يا پهن
كرم هاي گرد چه ويژگي هايي دارند؟
شايع ترين كرم هاي گرد، نماتودها (Nematodes) هستند. مانند كرم آسكاريس، كرم نشيمنگاهي (كرمك)، كرم هاي قلابدار و ... .
نماتودها استوانه اي شكل بوده و در دو انتها مخروطي هستند. ويژگي اي كه در تمام انواع اين كرم ها (بدون استفاده از ميكروسكوپ) مشاهده مي شود، وجود خميدگي در انتهاي كرم هاي نر است. از ديگر تفاوت ها بين نماتودهاي نر و ماده اين است كه نماتودهاي ماده هميشه از نرها بزرگترند.
بدن اين كرم ها بندبند نيست. دو عدد مجراي دفع در تمام طول كرم كشيده شده كه كار آنها دفع مواد زايد آبكي كرم است.
نماتودها سيستم گردش خون و تنفس ندارند. ولي دستگاه گوارش در آنها كامل است و شامل دهان ساده يا مركب، حلق، مري، (معده ندارند)، روده و مقعد است.
در قسمت قدامي (جلويي) كرم يك حلقه عصبي (Nerve ring) وجود دارد كه در كرم عملكردي مشابه به مغز انسان دارد. از اين حلقه شش تنه عصبي به جلو و شش تنه عصبي به قسمت خلفي (پشتي) كرم خارج مي شود. تخمدان در نماتودها لوله اي بسيار بسيار پيچ خورده است. بزرگ ترين عضو نماتود ماده رحم است كه حاوي تخم است. هر نماتود ماده دو رحم و دو تخمدان دارد. كرم نر داراي بيضه پيچ خورده است (البته نسبت به پيچ خوردگي تخمدان كرم ماده پيچ خوردگي كمتري دارد). در انتهاي كرم نر يك يا دو زايده به نام اسپيكول وجود دارد كه كرم هنگام جفت گيري از آن استفاده مي كند.
كرم هاي پهن (تخت) چه ويژگي هايي دارند؟
1-ترماتودها: كرم هاي پهن و برگي شكل هستند.
2-سستودها: كرم هاي پهن و نواري شكل هستند.
ترماتودها (Termatodes):
از شاخه كرم هاي پهن بوده، بند بند نيستند. اغلب برگي شكل و اغلب دو جنسي يا هرمافروديت هستند. يعني ساختار تناسلي نر و ماده در يك كرم وجود دارد (به استثناي نوعي ترماتود به نام شيستوزوما كه جنس نر و ماده در آن از هم جدا است). اين كرم ها براي ثابت نگهداشتن خود بر روي ميزبان نهايي، داراي دو بادكش يا اندام اتصالي عضلاني به نام های بادكش دهاني و بادكش شكمي هستند. به اين كرم ها به علت داشتن بادكش، دسيتوماتوز (Distomatose) هم مي گويند و بيماري ايجاد شده توسط آنها دسيتوماتوزيس نام دارد.
اين كرم ها به دليل داشتن بدن پهن فلوك Fluck هم ناميده مي شوند.
لوله گوارشي ترماتودها ساده است و در اطرافش يك رديف سلول محافظ وجود دارد. لوله گوارش آنها ناقص است.
دهان و مخرج اين كرم ها يكي است. يعني مواد خورده شده از دهان وارد لوله گوارش شده و جذب مي شود. مواد اضافي هم از راه دهان خارج مي شود.
حلزون نقش مهمي در انتقال ترماتودها دارد. طول اين كرم ها از چند ميلي متر تا چند سانتي متر متغير است. اين كرم ها تخم گذارند و در اغلب موارد تخم آنها داراي دريچه است كه وقتي تخم حاوي لارو درون آب قرار مي گيرد، كنار رفته و به لارو اجازه خروج مي دهد. تخم ترماتودها خاردار است (لارو، مرحله اي نارس قبل از بلوغ كرم ها است).
كرم هاي نواري يا سستودها (Cestoda):
همان طور كه اشاره شد كرم هاي پهن به دو شاخه كرم هاي پهن نواري و پهن برگي شكل تقسيم مي شوند. كرم هاي نواري سستود ناميده مي شوند.
سستودها اغلب دو جنسي يا هرمافروديت هستند و دو جنس آنها در يك بند ديده مي شود. آنها فاقد دستگاه گوارشند و چون شبيه به نوار هستند به آنها كرم نواري Tapeworm مي گويند.
اين كرم ها معمولاً به بندهايي تقسيم مي شوند و چون بعضي از آنها طويلند و به چند متر مي رسند و بعضي ديگر بسيار كوچكند، در نتيجه تعداد بندها هم مختلف است.
بيماري ايجاد شده به وسيله آنها اغلب مشترك بين انسان و دام zoonosis است. سستودها بدن بند بند دارند. ولي گردنشان بند بند نيست.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
