طیبه احمدیان راد
دکتر داروساز
مقالات مرتبط: چاقی، دلایل به وجود آمدن و میزان شیوع آن - چگونه بفهمیم که چاقیم یا نه؟ - روش های کنترل وزن - دارودرمانی و جراحی چاقی
داروهايي كه معمولاً براي درمان چاقي تجويز مي شوند عبارت از اورلي استات orlistat و سيبوترامين هستند. مصرف آنها بايد همراه با يك برنامه كاهش و تثبيت وزن باشد. اين داروها آثار مثبت زيادي نيز در كاهش خطر بيماري هاي قلبي و عروقي، كنترل مرض قند و ساير بيماري هاي مرتبط با چاقي دارند. معمولاً كاهش وزن در شش ماه اول درمان روي مي دهد و پس از آن مرحله تثبيت وزن قرار دارد. اگر در عرض شش ماه، كمتر از پنج درصد از وزن اوليه بيمار كم شده باشد، نياز به قطع دارو درماني است. اين داروها براي كاهش و تثبيت وزن بزرگسالان چاق به كار مي روند و در مورد كاربرد آنها در كودكان اطلاعاتي وجود ندارد.
با به دست آمدن كاهش وزن مطلوب، ادامه دارو درماني به مدت دو تا چهار سال به نگهداري اين كاهش وزن كمك مي كند.
منطقي ترين كار براي قطع مصرف دارو پس از كاهش وزن و تثبيت آن، طي 24-12 ماه، قطع مصرف دارو و تحت نظر قرار دادن بيمار است و در صورتي كه بيمار دوباره شروع به ازدياد وزن كرد، آنگاه درمان دارويي را مجدداً آغاز كرد.
داروي orlistat یا xenical
اورلي استات يك مهار كننده آنزيم ليپاز روده اي است كه ميزان جذب چربي ها را در روده كم مي كند. حين مصرف اين دارو لازم است كه بيمار رژيم غذايي كم چرب داشته باشد وگرنه دچار دفع چربي در مدفوع و اسهال خواهد شد. دوز معمول آن سه كپسول سه بار در روز است.
در مقايسه با شبه دارو كه كاهش وزني معادل پنج كيلوگرم دارد، اورلي استات به طور متوسط 6/9 كيلوگرم كاهش وزن ايجاد مي كند. علاوه بر كاهش وزن، ساير آثار مثبت اين دارو عبارتند از: كاهش كلسترول و LDL (چربي بد)، كم كردن فشار خون و افزايش HDL (چربي خوب). همچنين در اثر مصرف اين دارو سوخت و ساز قند بيماران در جنبه هاي مختلفي مثل غلظت قند و حساسيت به انسولين بهبودي نشان مي دهد.
عوارض جانبي
اكثر عوارض دارويي اورلي استات، گوارشي بوده و مي توان آنها را با رژيم غذايي كم چرب كنترل كرد و اين موضوع درس خوبي هم براي بيماران است. چراكه براي اجتناب از اسهال و دفع چربي در مدفوع مجبور به رعايت رژيم غذايي سالم تري خواهند بود. يك مشكل، اختلال در جذب ويتامين هاي محلول در چربي است. در صورت مصرف درازمدت دارو، ، شب ها قبل از خواب به تجويز مكمل هاي ويتاميني نياز است.
هنگامي كه اين دارو براي بيماران چاقي كه پيوند اعضا انجام داده اند تجويز مي شود، لازم است غلظت داروهاي مهار كننده ايمني محلول در چربي مانند سيكلوسپورين را به طور منظم بررسي كرد.
داروي سيبوترامين
اين دارو دو اثر مهم مهاركنندگي هم بر سيستم مركزي و هم محيطي دارد. به صورت مركزي باعث تقويت احساس سيري و كم شدن ميل به غذا مي شود. به طوري كه ميزان مصرف غذا در هر وعده حدود ده درصد كاهش مي يابد. با اثرگذاري محيطي خود هم جلوي افت سوخت و ساز حين استراحت را كه معمولاً طي كاهش وزن به وقوع مي پيوندد مي گيرد. مصرف اين دارو نياز به كنترل فشار خون و ضربان قلب دارد. اين دارو نيز به اندازه اورلي استات در كاهش وزن اثربخش است. سيبوترامين نيز در مبتلايان به مرض قند مؤثر بوده و موجب بالا رفتن HDL به ميزان 25-20 درصد مي شود.
عوارض سوء دارويي آن شامل خشكي دهان، خستگي و مشكلات گوارشي است و بعضي از بيماران احساس تپش قلب پيدا مي كنند (افزايش ضربان قلب غالباً به ميزان دو تا سه ضربه در دقيقه رخ مي دهد). همراه با كاهش وزن، فشار خون هم كم مي شود. ولي كاهش فشار خون متناسب با ميزان كم شدن وزن نيست و در بعضي از بيماران فشار خون بالا مي رود و براي همين نياز به بررسي منظم فشار خون است.
اين دارو را معمولاً نبايد براي مبتلايان به بيماري قلبي- عروقي يا پرفشاري خون تجويز كرد. همچنين از مصرف اين دارو همراه با داروهاي ضد افسردگي بايد اجتناب كرد.
رژيم هاي بسياري كم كالري و جايگزين هاي غذا
جايگزين هاي غذا معمولاً در چند ماه اول به طور مستمر و سپس به صورت متناوب تجويز مي شود و به كمك آنها مي توان وزن را كم كرد و اين كاهش وزن را حتي بيش از چهار سال نگهداشت و همچنين عوامل خطر را كاهش داد. رژيم هاي بسيار كم كالري، اثربخشي خوبي دارند و بهتر است براساس يك برنامه از پيش تعيين شده، ابتدا كاهش وزن را با اين رژيم آغاز كرد و در ادامه از دارودرماني براي حفظ كاهش وزن استفاده كرد.
جراحي چاقي
مؤثرترين راه درمان چاقي جراحي است. به اين روش مي توان كاهش وزن زيادي را (بيش از 20 كيلوگرم) ايجاد كرد و پابرجا نگه داشت. براي نيل به اثربخشي مطلوب، بايد شيوه تركيبي (مبتني بر انتخاب صحيح بيمار، انجام عمل جراحي و اجراي برنامه تثبيت وزن) را دنبال كرد. فناوري هاي جديدتر مخصوصاً نوارهاي قابل اتساع معده اي، خطر آسيب رساني كمتري داشته و برداشتن آنها آسان است.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
