دکتر طیبه احمدیان راد
سوختگي ها در اثر انتقال انرژي از منبع حرارتي به بدن ايجاد مي شوند كه اين انتقال ممكن است به دليل تماس با اشعه، جريان الكتريكي و مواد شيميايي باشد.
سوختگي، ضايعه پوستي ای است كه در اثر عوامل آسيب زاي متعددي ايجاد مي شود که از جمله آنها می توان از آب جوش، مايعات داغ، بخار آب، شعله، انفجار، عوامل شيميايي و جريان الكتريسيته نام برد. امروزه با رشد فناوري، عوامل آسيب زاي بيشتري به وجود آمده است. به عنوان مثال سوختگي در اثر انفجار تخم مرغ هايي كه در مايكروويو پخته شده اند باعث سوختگي صورت و دست هاي افراد شده است.
سوختگي ها معمولاً به صورت غير منتظره رخ مي دهند و مي توانند موجب مرگ، بدشكل شدن چهره براي تمام عمر و نيز اختلال عملكرد عضو شوند.
بچه هاي كوچك و سالمندان بيشتر از ديگران در معرض سوختگي قرار دارند. شايع ترين علت سوختگي، آتش سوزي است. بيشتر سوختگي ها در محل كار حادث مي شوند. بعد از آن بچه هاي نوپا و بچه هاي در سنين مدرسه كه با كبريت بازي مي كنند قرار دارند.
سوختگي بشترين طول مدت بستري شدن در بيمارستان را دارد. یکی از عوامل مرگ و مير كودكان شش تا نه سال نیز بازي با وسايل گرمازا است. سوختگي با آب جوش علت شايع مرگ و مير در بچه هاي زير دو سال است.
انواع سوختگي
1-حرارتي
2-تابشي
3-الكتريكي
4-شيميايي
در سوختگي حرارتي، حرارت زير 45 درجه سانتي گراد ايجاد سوختگي نمي كند و حرارت بين 45 تا 50 درجه سانتي گراد ايجاد سوختگي هاي عميق مي كند.
درجه حرارت، زمان تأثير و محل اثر حرارت، به دلیل متفاوت بودن پوست در قسمت هاي مختلف بدن و نیز اقدامات اوليه، در ايجاد سطح و عمق سوختگي مؤثر است.
سوختگي الكتريكال به دليل تبديل انرژي الكتريكي به انرژي گرمايي، هنگام عبور از بافت هاي بدن ايجاد مي شود. در این نوع سوختگی عواملي مانند نوع جريان الكتريكي، مدت تماس، مسير عبور جريان، ولتاژ و آمپراژ در ميزان و شدت ضايعه نقش دارند. جريان متناوب حدود سه برابر خطرناك تر از جريان مستقيم است.
سوختگي در اثر صاعقه (آذرخش) نيز يك نوع سوختگي الكتريكال است. سوختگی در اثر صاعقه در نتيجه صاعقه با شدت جريان بسيار بالا و در مدت زمان كوتاه و توليد انرژي الكتريكي بسيار زياد ايجاد مي گردد و منجر به سوختگي مي شود. صدمه جلدي معمولاً ظاهري مارپيچ و درختي شكل دارد و سوختگي از نوع درجه دوم است.
سوختگان الكتريكال داراي عوارضي مثل: عوارض كليوي، عضلاني، اسكلتي، عصبي، صدمات عروق، اختلالات گوارشي، عوارض ناحيه سروگردن و تغيير شكل هستند.
در مورد سوختگي شيميايي، واكنش بدن در تماس با مواد شيميايي به پنج صورت است:
الف-اكسيداسيون
ب-احياسازي
ج-خوردگي و تحليل تدريجي
د-مسموميت پروتوپلاسمي
ه- ايسكمي با ايجاد التهاب و تاول، در سوختگي با اسيدهایی مثل اسيد سولفوريك، اسيد فرميك، فنل و غيره. درمان كلي شامل درآوردن كليه لباس ها و شست و شوي فراوان با آب به مدت 30 تا 60 دقيقه است.
در صورت مشكوك بودن به خوردن اسيد، بايد از ايجاد استفراغ خودداري شود. سوختگي هاي قليايي مانند آهك تهاجمي تر از سوختگي با اسيد هستند و به مدت زمان بيشتري جهت شست و شو نياز دارند. مواد قليايي آب سلول ها را خارج مي كنند و سوختگي ناشي از آنها مستعد عفونت است.
در سوختگي با قير يا آسفالت، سرد كردن سريع قير داغ و پايين آوردن درجه حرارت آن از مهم ترين اقدامات درماني است. نبايد براي جدا كردن آن از روي پوست تلاشی صورت گيرد. استفاده از پمادهاي حاوي نفت و پانسمان هر هشت تا 12 ساعت مي تواند موجب جدا شدن قير شود.
اشعه نيز باعث آسيب مي شود. این در حالی است که به طورکلی هم به طور مكرر در معرض اشعه قرار گرفتن باعث اثرات سرطانزايي بر روي نسوج مي گردد. براساس حساسيت بافت هاي مختلف بدن نسبت به اشعه، علايم و ضايعات حاصله از آن متفاوت است. این سوختگی در مراحل اول علايم خاصي ندارد و يا اين كه اختلال خوني و يا علايمي مانند سردرد، بي حوصلگي و اختلالات گوارشي مشاهده مي گردد.
مايع درماني و استفاده از مسكن ها و تجويز داروهاي ضد استفراغ و استفاده از كرم هاي موضعي مناسب و كرم هاي كورتون دار برای مراقبت پوست محل اشعه ديده ضروري است. به علت ايجاد زخم هاي پوستي و عدم خونرساني در ناحيه از پمادهاي آنتي بيوتيك موضعي بر روي زخم ها استفاده مي کنند. آنتي بيوتيك وريدي جهت جلوگيري از عفونت ثانويه مورد استفاده قرار مي گيرد.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
