حمیده احمدیان راد
ممكن است انسان توانسته باشد بسیاری از بیماری های واگیردار را كنترل كند، ولی درگیر گروه دیگری از بیماری ها شده كه بزودی ۷۰ درصد بیماری ها را تشكیل خواهند داد. عامل این گروه از بیماری ها یك موضوع ظاهراً ساده و پیش پا افتاده است: بی تحركی!
براساس برآوردهای سازمان بهداشت جهانی ، رقم مطلق مرگ و میر ناشی از بیماری های غیرواگیردار از ۲۸/۱ میلیون نفر در سال ۱۹۹۰ به رقم ۹۴/۷ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰ خواهد رسید. این اتفاق به این دلیل رخ می دهدكه ۶۰ تا ۸۰ درصد مردم جهان بی تحرك یا كم تحرك شده اند. اما نكته تأسف آور در مورد كشور ما این است كه آمارها نشان می دهد ۶۶ درصد كودكان ما بی تحركند. این به آن معنا است كه در چند دهه آینده شهروندانی خواهیم داشت كه با انواع بیماری های مزمن نظیر بیماری های قلبی وعروقی، دیابت، چاقی، پوكی استخوان و... دست و پنجه نرم می كنند. به این ترتیب نیروی كاری خواهیم داشت كه انرژی لازم را برای كاركردن ندارند، احتمالاً دست به گریبان انواع بیماری ها هستند و هزینه درمان بیماری هایشان در آینده كمرشكن خواهد بود. درحالی كه با ورزش و حتی پیاده روی می توان از بیماری های ناشی از كم تحركی جلوگیری كرد.
چرا كم تحركیم؟
بی تحركی انسان ها به گسترش فناوری و ماشینی شدن زندگی بر می گردد. این طرز زندگی باعث شده بشر امروز عادت های جدیدی كسب كند. به خاطر بعد مسافت دیگر كسی نمی تواند فاصله خانه تامحل كارش را پیاده طی كند. ضمن این كه عادت استفاده از خودرو باعث شده هیچ كس تمایل نداشته باشد تا حتی مسیرهای كوتاه را هم پیاده طی كند. گسترش ادارات باعث شده بسیاری از مشاغل كاملاً بی تحرك باشند. معضل به حدی جدی است كه كارشناسان به كارمندان توصیه می كنند وسایل كارشان و حتی تلفن را كمی دورتر قرار دهند تا دست كم مجبور شوند كمی بدنشان را كش دهند تا آن وسیله را بردارند یا از آن استفاده كنند!
تهدید سلامت نسل آینده
كودكان دیگر مانند گذشته مسیر خانه تا مدرسه را پیاده طی نمی كنند. اكثر آنها با سرویس مدرسه رفت وآمد می كنند یا والدین آنها را می رسانند. با وجود تلویزیون، سی دی های فیلم و كارتون و گسترش استفاده از رایانه و بازی های رایانه ای، كودكان بتدریج بازی های پرتحرك را كنار می گذارند. به طوری كه اعتیاد به اینترنت به یكی از مشكلات مبتلابه نوجوانان تبدیل شده و آنها را كم تحرك كرده است. خانه های كوچك و آپارتمانی هم به این مشكل دامن می زند.
دراین شرایط تنها راه حل هایی كه باقی می ماند این است كه هركس برای زمانی از روز برنامه ریزی كند و این زمان را به ورزش و حركت اختصاص دهد. راه حل دیگر این است كه مدارس ورزش راجدی بگیرند و والدین این نكته را بپذیرند كه ورزش هم اهمیتی مانند درس خواندن دارد و به همان اندازه كه به درس خواندن بچه ها حساسند و آن را جدی می گیرند، ورزش را هم جدی بگیرند.
كشورهای پیشرفته و بویژه ژاپن و كشورهای درحال رشد دیگری كه اصولاً قدهای كوتاهی دارند، سالها است با صرف هزینه های زیاد می كوشند قد كودكان را بلندتر كنند. طبیعی است از روش های مؤثر برای رسیدن به این هدف، ورزش است. این درحالی است كه گفته می شود كودكان ایرانی كوتاه قد شده اند و برخی از نوجوانان به بیماری های مفصلی، آرتروز، فشار خون و مشكلات ستون فقرات مبتلا شده اند.
مبارزه با بی تحركی را باید از كودكی شروع كرد
هرچه كودكان در سنین پایین تر ورزش را شروع كنند، هم به آن عادت می كنند و هم نسل سالم تری پرورش می یابد. در كشورهای پیشرفته كه رفتن كودكان به كودكستان اجباری است كودكان از همان ابتدا تحرك را می آموزند. در كشورهای پیشرفته بچه ها از سن سه سالگی به كودكستان می روند. در كودكستان ها مربیان تا حد امكان شرایطی را به وجود می آورند و بازی هایی به آنها می دهند تا بچه ها انرژی شان تخلیه شود. در شهرهای كوچك، مدارس عموماً كنار ورزشگاه ها قرار دارند و در وسط روز به بچه ها اختصاص داده می شوند. در كشور ما ورزش كودكان غالباً مختص تابستان ها است. در حالی كه دراین كشورها بچه ها هر روز یا یك روز در میان به محض تعطیل شدن مدرسه به باشگاه های مختلف ورزشی فرستاده می شوند و به طور جدی ورزش می كنند. در كشور فرانسه دولت بودجه ای برای ورزش كودكان و نوجوانان اختصاص داده و این بودجه را به صورت یارانه دراختیار خانواده ها قرار می دهد و به طور دقیق نظارت می كند كه این بودجه برای ورزش مصرف شده باشد.
در كشورهای دیگر والدین نیز به اندازه ما نسبت به صدمه خوردن و حتی شكستن دست و پای بچه هایشان هنگام بازی و ورزش حساس نیستند. در مدارس كشورهای پیشرفته، هركسی كه از خود استعداد ویژه ای نشان می دهد به مدارس ورزش معرفی می شود تا استعدادش پرورش داده شود یا این امكان را پیدا می كند كه نسبت به بقیه دانش آموزان ساعت های بیشتری را به ورزش و تمرین بپردازد.
نكته جالب این است كه در مدارس این كشورها بچه هایی كه در زمینه ورزش بهترند، محبوبیت بیشتر و موقعیت ویژه ای بین همسالانشان پیدا می كنند كه بهتر از موقعیت و محبوبیت شاگردان درسخوان است. درحالی كه در كشور ما والدین از بچه ها می خواهند تنها به فكر درس باشند و آنها را بویژه در طول سال تحصیلی از ورزش منع می كنند.
طبیعی است وقتی كسی ورزش را از كودكی شروع می كند، در بزرگسالی هم آن را ادامه می دهد و درنتیجه جاافتادن فرهنگ ورزش، ارایه خدمات ورزشی برای كسانی كه در این حرفه فعالیت می كنند هم صرفه اقتصادی پیدا می كند.
به این ترتیب ورزش در این كشورها یك صنعت بزرگ است كه در آن عده زیادی فعالیت می كنند و برای ارایه خدمات ورزشی هرروز فكر جدیدی ارایه می دهند.
ضمن این كه چون مردم در این كشورها ورزش می كنند، انرژی بیشتری هم برای كاركردن دارند و بهره وریشان بالاست. نكته دیگر این است كه آنها هدف از ورزش را آوردن مدال نمی دانند.
این كشورها مانند شوروی سابق نیستند كه افراد بااستعداد را گلچین كنند و فقط آنها را برای آوردن مدال پرورش دهند، بلكه بنا را بر این می گذارند كه امكانات ورزشی را عادلانه بین همه توزیع كنند و در این میان هركس كه می تواند، استعدادش را هم بروز می دهد.
خدمات نامناسب و ناكافی ورزش
در شرایطی كه ورزش به صورت نیاز و به عنوان رشته اقتصادی در بخش خدمات به شكلی كه مورد انتظار است مطرح نشده، طبیعی است كه باید بی تحركی را به عنوان تهدیدی جدی برای مردم و بویژه نسل های آینده تلقی كنیم.
به این ترتیب بی تحركی با تغذیه نامناسب دست به دست هم می دهند تا بعضی بیماری های مزمن در آینده سلامت جامعه را تهدید كند.
از آنجایی كه خدمات ورزشی به عنوان یك بخش خدماتی جدی در كشور ما مطرح نشده، حتی خانواده هایی كه به اهمیت ورزش پی برده اند هم با مشكلات جدی مواجه می شوند. برخی از والدین صلاحیت مربیان آموزش دهنده ورزش در مهدكودك ها و كودكستان ها را زیرسؤال می برند. بعضی از آنها هم نگرانند كه مربیان مهدكودك نتوانند از كودكان در ورزشگاه هایی كه كودكان را به آنجا می برند، به خوبی مراقبت كنند.
مشكل امكانات ورزشی و ناشی بودن مربیان ورزش برای بزرگسالان هم وجود دارد. ممكن است چنین به نظر برسد كه ساختن ورزشگاه و ایجاد امكانات ورزشی هزینه بسیارزیادی می طلبد ولی هزینه های بی تحركی مردم بسیار بیشتر از هزینه ایجاد امكانات ورزشی و جا انداختن فرهنگ ورزش میان كودكان و نوجوانان است.
چنانكه كشورهای پیشرفته برای جلوگیری از هزینه های سرسام آور ناشی از بی تحركی مردم، امكانات ورزشی دراختیار آنها قرار می دهند و با همه روش های ممكن كودكان و نوجوانان را به تحرك و ورزش وامی دارند. آنها می دانند با این هزینه اولیه هم نیروی كارپرانرژی ای خواهند داشت و هم ناچار نیستند میزان زیادی از پول و امكاناتشان را صرف درمان انسان های بیماركنند.
سازمان بهداشت جهانی زندگی بدون تحرك را یكی از ده عامل مرگ و میر و ناتوانی در جهان ذكركرده. با وجود امكانات ورزشی اندك و بی تحركی كودكان و نوجوانانمان حتی در كودكستان ها و ساعت های ورزش مدارس باید انتظار داشته باشیم كه در آینده ای نزدیك بیماری هایی نظیر بیماری های قلبی و عروقی، دیابت و چاقی بیش از پیش گریبانگیر جامعه شود.
بررسی ها نشان داده همین حالا ۴۵ درصد مردم و ۶۰ درصد افراد بالای ۶۰ سال تحرك كمی دارند یا بی تحركند. كارشناسان می گویند حتی اگر بسیار گرفتارید و تنها ۱۰دقیقه برای خودتان وقت پیدامی كنید، همان دقایق را ورزش كنید. اگر كارمندید و ساعت های متمادی ناچارید پشت میز بنشینید، هرازگاهی بلند شوید و حركت كنید. كودكان و نوجوانان را به تحرك وادارید. بی تحركی موضوعی است كه همه باید آن را جدی بگیرند.
این مطلب پیش از این در روزنامه ایران چاپ شده است.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
