حمیده احمدیان راد
پانسپرميا فرضیه اي است كه براساس آن حيات مي تواند از طريق شهاب سنگ ها، سیارک ها و ستارك ها در سراسر جهان توزیع شود. براساس اين نظريه اشكالي از حيات نظير باکتری هاي اكسترموفيل extremophile مي توانند از عواقب سفر فضايي در امان بمانند. وقتي اشياي كوچك منظومه شمسي با سياراتي كه در آنها حيات وجود دارد برخورد مي كنند، اين باكتري ها در بقاياي به جا مانده از اين برخورد به دام مي افتند و با آنها به سفر در فضا مي پردازند. باکتری ها ممکن است در طول سفر طولانی مدت خود خفته باشند. درنهايت آنها ممكن است همراه با اشياي كوچكي كه آنها را حمل مي كنند با سیارات دیگر يا دیسک هاي گرد و غباري كه سيارات از آنها تشكيل مي شوند تصادف كنند. اگر اين باكتري ها با شرایط ایده آلي در سطوح سیارات جدید مواجه شوند، فعال مي شوند.
البته فرضيه پانسپرميا ما را به سوي نحوه شكل گيري حيات رهنمون نمي شود. بلكه فقط توضيحي درباره چگونگي حفظ حيات در جهان ارايه مي كند.
ایده اي مرتبط با نظريه پانسرميا، اما مجزا از آن هم وجود دارد. براساس اين ايده كه نسبت به فرضيه پانسپرميا دايره محدود تري دارد، حیاتي كه بر روی زمین وجود دارد از نقاط دیگر جهان به آن منتقل شده. اما نمي گويد كه چگونه در آن گسترش يافته.
فرضيه پانسپرميا بيانگر اين هم نيست که زندگی لزوماً تنها یک بار شكل گرفته و به دنبال آن درسراسر جهان گسترش يافته. بلكه مي گويد كه حيات ممکن است قادر به گسترش و تكثير در محیط های مناسب دیگر باشد.
واژه پانسپرميا اولین بار در نوشته های يك فیلسوف یونانی قرن پنجم پیش از میلاد به نام آناكساگوراس Anaxagoras ديده شد. در قرن نوزدهم، شکل امروزی تر اين فرضيه از سوي دانشمندان مختلف مطرح شد. از آن موقع شواهد مختلفي در پشتیبانی از اين نظريه یا در تضاد با آن مطرح شده. اما نظر اکثریت بر آن است که پانسپرميا -- به خصوص در فرم بین ستاره ای خود -- بعید است. به خصوص اگر چالش های بقا و نقل و انتقال در فضا را در نظر بگيريم. سر فرد هويل 1915-2001(1294-1380) و چاندرا ويكرمسينق Wickramasinghe (متولد 1318 شمسي) از طرفداران شناخته شده اين فرضیه هستند و ادعا مي كنند که اشكال زندگي پس از ورود به جو زمین به حياتشان ادامه مي دهند و ممکن است مسئول شیوع بیماری همه گیر، بیماری های جدید و دستورالعمل هاي ژنتیکی لازم برای تغييرات تكاملي باشند.
فرضيات مربوط به پانسپرميا به دو دسته پانسپرمياي میان ستاره اي (بین سیستم های ستاره ای) و یا ميان سیاره ای (بین سیارات يك سیستم ستاره اي) تقسيم شده و سازوكارهای نقل و انتقال آنها فشار تابشي و ليتوپانسپرميا (میکرو ارگانیسم هاي داخل سنگ) معرفي شده. بر اساس اين فرضيه يا بذر حيات از فضا به زمین ارسال شده يا از زمین به سیستم های خورشیدي ديگر فرستاده شده. یکی از پيشنهادات جدید براي اين فرضیه به وسيله مهندس توماس دهل ( Dehel) در سال 1385 شمسي مطرح شد که براساس آن میدان مغناطیسی پلاسمايي (ساختاري منسجم از پلاسما و حوزه مغناطيسي) خارج شده از حوزه مغناطيسي زمين ممکن است چند هاگ را از جو زمين بردارد و با سرعتي كه برای عبور از فضای بین ستاره ای كافي است آنها را به سیستم های دیگر منتقل كند. البته قبل از اين كه اين هاگ ها نابود و يا خراب شوند.
نقل و انتقال بین سیاره اي حيات شواهد و مداركي خوبي هم دارد. ازجمله شواهدي كه در اين زمينه وجود دارد، شهاب سنگ هايي هستند كه از مبدأ مریخ بر روی زمین پيدا شده اند.
کاوشگرهای فضایی نیز ممکن است براي سازوكارهاي نقل و انتقال متقابل بین سیاره ای در منظومه شمسی ما و یا حتی فراتر از آن شواهدي ارايه كنند.
همچنين براساس يك تقسيم بندي ديگر نوعي از پانسپرميا كه به طور گسترده پذیرفته شده پانسپرمياي ضعیف یا شبه پانسپرميا است. پانسپرمياي ضعیف مي گويد که ترکیبات آلی از فضاي خارجي تر رسيده و به ملغمه مواد مغذي كه بذر حيات اوليه را كاشته اند اضافه مي شوند. درباره نظريه پانسپرميايي ضعيف شواهد گسترده اي وجود دارد. از جمله اين كه در سال 1348 شمسي، شهاب سنگي در استرالیا فرود آمد که 12درصد آن از آب تشكيل شده بود و ردپاي 92 اسید آمینه در آن وجود داشت. این شواهد نه تنها حاکی از وجود ترکیبات آلی در فضاي خارجي تر بود، بلکه ظرفیت آنها در رسیدن به زمین را هم نشان مي داد. همچنین وجود مولکول های پیچیده ی آلی در ابرهاي تشكيل دهنده ستارگان وجود مولکول های آلی را در فضا اثبات مي كند.
نوع دوم پانسپرميا، پانسپرمياي اساسي نامیده می شود. اين پانسپرميا را مي توان به صورت وجود زندگی میکروبی در فضا و یا روي اجرامي مانند ستاره های دنباله دار يا شهاب سنگ ها تعريف كرد. به اين ترتيب كه آنها به یک سیاره مي رسند و حیات را بر روی آن شروع مي كنند. پانسپرمياي اساسی را مي توان به سه زيرمجموعه تقسيم كرد: راديو-پانسپرميا (سلول ها خودشان سفر مي كنند و با فشار نور سوق داده مي شوند)، پانسپرمياي هدايت شده (زندگی میکروبی در یک سفینه فضایی و به وسيله موجودات هوشمند از سیاره ای دیگر به زمین فرستاده مي شود) و ليتو-بالستيك، ضربه اي، یا پانسپرمياي شهاب سنگي (فرار زندگی میکروبی بر روي قطعات شهاب سنگ از سیاره محل سكونتش. اين روند پس از برخورد شهاب سنگ با اين سياره رخ مي دهد).
منابع: http://serendip.brynmawr.edu/exchange/node/1919
http://en.wikipedia.org/wiki/Panspermia
| < قبلی | بعدی > |
|---|
