حميده احمديان راد
بعد از نزديك به 20 سال تلاش، دانشمندان با به هم كوبيدن ذرات يون به يكديگر به بازآفريني شرايط در آغاز جهان نزديك تر شدند. برخورد يون ها در داخل برخورد دهنده بزرگ هادرون در سويس انجام گرفت.
ميشل توتز استاد فيزيك دانشگاه كلمبيا كه در پروژه ALICE (آزمايش برخورد دهنده بزرگ يوني) شركت دارد به شبكه تلويزيوني سي ان ان مي گويد:«آن چه ما انجام مي دهيم خلق شرايطي است كه در همان ابتداي تشكيل جهان و يك ميليونيوم يك ثانيه بعد از بيگ بنگ به وجود آمد. برخورد ذرات يون به يكديگر مي تواند دمايي 100 هزار برابر داغ تر از خورشيد را در داخل برخورد دهنده هادرون توليد كند. اين شرط، شرط لازم براي بررسي جهان در ميلياردها سال قبل لازم است. ما اميدواريم بفهميم اين تركيبات بنيادي چگونه به سوي ساختن پروتون ها و نوترون ها مي روند. مي دانيم كه پروتون ها و نوترون ها به نوبه خود اتم ها را تشكيل مي دهند و همه ما هم از اتم ها ساخته شده ايم.»
دكتر ديويد اوانس، استاد فيزيك هسته اي دانشگاه بيرمنگام و سازمان اروپايي براي تحقيقات هسته اي در تفسيري بر بازآفريني بيگ بنگ مي نويسد:«شادي اي كه پس از برخورد يون ها فيزيكدان ها را فراگرفت تنها به خاطر موفقيت آميز آزمايش نبود بلكه به اين خاطر هم بود كه همه چيز همان طور كه گمان مي رفت پيش رفت.»
به گفته وي اين برخوردها گلوله هاي انفجاري زيراتمي ريزي را به وجود مي آورند كه در يك آزمايش به بالاترين درجه حرارت و تراكم مي رسند و شرايطي را خلق مي كنند كه درست يك ميليونيوم ثانيه بعد از بيگ بنگ به وجود آمده.
در اين برخوردها دماهاي حدود ده تريليون درجه (كه يك ميليون برابر داغ تر از دماي مركز خورشيد است) و تراكم هايي شبيه به يك ستاره نوتروني به دست مي آيد. (تصور كنيد كه يكي از اهرام بزرگ مصر به اندازه يك سرسوزن فشرده شود.)
در اين شرايط انتظار مي رود، پروتون ها و نوترون ها كه هسته اتم را تشكيل مي دهند ذوب شوند و ملغمه عجيب و غريبي از ذرات بينادين كوارك و گلوئون، به نام پلاسماي كوارك- گلوئون را تشكيل دهند. ما دراين برخوردها مقدار كمي از جهان را در لحظات ابتداي آن خلق خواهيم كرد. ما با مطالعه پلاسماي كوارك- گلوئون، اميدواريم درباره نيروي قوي كه يكي از چهار نيروي بينادي شناخته شده طبيعت است بيشتر بياموزيم.
نيروي قوي هزار برابر قوي تر از نيروي الكترومغناطيسي است و عامل با هم نگه داشتن پروتون ها و نوترون ها در هسته يك اتم است. پروتون ها و نوترون ها ذرات بينادي نيستند اما خودشان از ذراتي به نام كوارك ها تشكيل شده اند. باز هم اين نيروي قوي است كه كوارك ها را درداخل پروتون ها و نوترون ها به هم متصل نگه مي دارد. شايد جالب ترين وجه نيروي قوي اين است كه حدود 98 درصد جرم پروتون ها و نوترون ها را توليد مي كند (دو درصد ديگر وزن آنها از خود كوارك ها مي آيد.) اين به آن معني است كه حدود 98 درصد جرم همه ماده اتمي ما از اين نيرو مي آيد.
منابع: http://slatest.slate.com/id/2274182/
| < قبلی | بعدی > |
|---|
