مقالات مرتبط:
|
سیاره مریخ مثل زمین در جوش ابرهایی دارد و یک رسوب یخ نیز در قطب شمالش وجود دارد. اما برخلاف زمین, مریخ در سطحش آب مایع ندارد. رنگ نارنجی مایل به قرمز مریخ از مقدار زیاد آهنی که در خاکش وجود دارد, ناشی می شود. (عکس از سایت ناسا) | سطح مريخ خشك و سنگي و پوشيده از خاك غني از آهن است. سطح مریخ شکل های متنوعی دارد كه در روي زمين هم وجود آنها معمولي ست. اين شكل ها شامل دشت ها، دره ها، آتشفشان ها، يخ هاي قطبي، آبراه ها و دره هاي تنگ مي شود. اما چاله هايي كه در روي سطح مريخ ديده مي شود، بر روي زمین نادر است. دانشمندان شواهد محكمي پيدا كرده اند كه نشان مي دهد زماني آب روي سطح مريخ جاري بوده است. اين شواهد به خاطر وجود كانال ها، دره ها و آبراه ها روي سطح مريخ است. |
| اگر اين برداشت صحيح باشد، ممكن است كه هنوز آب در شكاف ها و روزنه هايي در سنگ زير سطح مريخ وجود داشته باشد. همچنين مقادير خيلي زيادي يخ در زير سطح كشف شده كه بيشتر آن نزديك قطب جنوب است. به علاوه يك گروه از محققان ادعا مي كنند كه شواهدي پيدا كرده اند كه براساس آن زماني موجودات زنده در اين سياره زندگي مي كرده اند. | |
اين مدارك بر اساس مواد مشخصي كه در شهاب سنگ هاي با منشأ مريخ بر روي زمين پيدا شده اند, ارائه شده. اما اين مدارک به وسيله بيشتر دانشمندان تأييد نشده.
| غروب خورشید در مریخ, تابناک همراه با ذرات ریز گرد و غبار در جوش است. این عکس ترکیبی از چهار عکسی ست که توسط فضاپیمای پتی فایندر مریخ که در سال 1997 روی مریخ نشست, گرفته شده. (عکس از سایت ناسا) | مريخ كوه هايي دارد كه از اورست-بلندترين قله روي زمين- خيلي بلندترند. مريخ همچنين بزرگ ترين آتشفشان هاي منظومه شمسي را دارد. يكي از آنها به نام "المپوس مونز" 27 كيلومتر از دشت هاي اطراف بالاتر است و قطر آن هم حدود 370 مايل (600 كيلومتر) است. | |
| شهاب سنگ هاي زيادي در طول تاريخ با مريخ برخورد كرده اند و چاله هايي ايجاد كرده اند. چنين چاله هايي به ندرت بر روي زمين يافت مي شود. يكي به خاطر اين كه زمين جو متراكمي دارد كه مانع از اين مي شود كه شهاب سنگ ها چنين چاله هايي را در سطح زمين به وجود آورند. | ||
ديگر اين كه چاله هايي هم كه در ابتداي شكل گيري زمين به وجود آمده بودند در طول تاريخ فرسايش پيدا كرده اند. چاله هايي كه روي مريخند, شبيه به چاله هاي روي سطح ماه، سياره عطارد و ديگر اشياء منظومه شمسی هستند. اين چاله ها كف عميق و كاسه اي شكل دارند و لبه آنها حاشيه دارد. چاله هاي بزرگ همچنين مي توانند قله هاي مركزي داشته باشند.
| كانال ها، دره ها و راه آب ها در بسياري از مناطق مريخ وجود دارد كه ظاهراً نتيجه وجود آب بوده است. كانال ها مي توانند 100 كيلومتر پهنا و 2000 كيلومتر درازي داشته باشند. ظاهراً اين كانال ها به وسيله آبي كه زماني به صورت سيلاب هايی به سراسر سطح مريخ هجوم مي آورده اند, حفر شده. در بسياري از موارد به نظر مي رسد كه آب ناگهان از زير زمين راهي پيدا كرده و به بالا آمده است. | از سطح مریخ به دنبال یافتن علایم زندگی به وسیله وایکینک 2 در سال 1976نمونه برداری شده. یک بازوی مکانیکی نمونه برداری, شیارهایی را ایجاد کرد | |
بسياري از كانال ها شبيه سيستم رودخانه اي زمين نيستند كه يك رودخانه اصلي از رودخانه هاي كوچك تر و چشمه ها تشكيل شده باشد. چون كه كانال هاي مريخ از لايه پايين تر بيرون زده اند. | ||
| کانال ها در چاله مریخی. این تصویر در سال 2000 گرفته شده. دانشمندان حدس می زنند که ممکن است تا زمان های اخیر هم آب مایع در سراسر سطح مریخ جریان داشته | مناطق ديگر مريخ اشكال خيلي كوچكتري به نام شبكه دره اي هستند. اين شبكه ها بيشتر شبيه سيستم هاي رودخانه هاي روي سطح زمين هستند. شبكه هاي دره اي چند كيلومتر پهنا دارند و چند صد كيلومتر هم درازي آنهاست. | |
| اين شبكه ها اكثراً از شکل های قديمي روی مريخ هستند. حدس زده مي شود كه احتمالاً هواي مريخ زماني به قدر كافي گرم بوده تا آب به صورت مايع در آن وجود داشته باشد. | ||
راه آب ها كوچك ترند. بيشتر آنها در عرض هاي جغرافيايي بالا هستند. آنها ممكن است نتيجه نشت مقدار كمي آب از لایه زیرین به سطح مریخ ظرف چند ميليون سال گذشته باشند.
جالب ترين اشكال در مناطق قطبي مريخ، توده هاي ضخيمی از رسوبات لايه شده مواد هستند. دانشمندان عقيده دارند اين رسوبات شامل تركيب يخ آب و گرد وغبار هستند. اين رسوبات از قطب ها تا عرض جغرافيايي 80 درجه نيمكره شمالي گسترش يافته اند.
| شايد جو لايه ها را در طول زمان رسوبي كرده باشد. اين لايه ها ممكن است نشانه وجود آب وهواي فصلي و تغييرات طولاني مدت آب وهوايي در مريخ باشند. يك احتمال اين است كه تغيير در ميزان كجي محور سياره موجب تغيير آب هواي مريخ شده باشد. اين تفاوت باعث شده مقدار نور خورشيدي كه روي بخش هاي مختلف مريخ مي افتد تفاوت كرده باشد. | |
| تفاوت در مقدار نور خورشيد نيز ممكن است آب و هوا را تغيير داده باشد. اين تغيير آب و هوايي نيز ممكن است روي اين كه جو يخ و گرد و غبار را به شكل لايه لایه رسوب داده باشد تأثير گذاشته باشد. اين لايه ها چند كيلومتر ضخامت دارند.
| ||
در هنگام زمستان كلاه هاي فصلي اضافي از لايه هاي برفكي شكل مي گيرند. برفك شامل دي اكسيد كربن سفت است كه يخ خشك هم ناميده مي شود و از گاز دي اكسيد كربن كه در جو فشرده شده, به وجود آمده است. وقتي زمستان در مريخ گسترش مي يابد، برفك از قطب ها به عرض جغرافيايي پايين 45 درجه پايين مي آيد. يعني نيمه راه تا استوا!
امكان حيات در مريخ
| ممكن است مريخ زماني محل زندگي بوده است و موجودات زنده ممكن است حتي امروزه هم در آنجا وجود داشته باشند. تقريباً به طور مشخص سه ويژگي لازم است تا سياره اي براي زندگي مناسب باشد: 1- عناصر شيميايي مثل كربن، هيدروژن، اكسيژن و نيتروژن كه سنگ بناي موجودات زنده را تشكيل مي دهند. 2- يك منبع انرژي كه موجودات زنده بتوانند مورد استفاده قرار دهند. 3- آب مايع. |  این ساختار چوب مانند که در مرکز عکس است از نظر بعضی از دانشمندان فسیل است. این ساختار حدود 200 میلیاردم یک متر درازا دارد و بخشی از یک سنگ مریخی ست که روی زمین پیدا شده. (عکس از سایت ناسا) |
اين عناصر شيميايي اصلي احتمالاً در طول عمر مريخ وجود داشته اند. نور خورشید مي توانسته منبع انرژي باشد. حتي يك منبع دوم انرژي هم مي توانسته داخل مريخ را گرم كند. چنان كه بر روي سطح زمين, گرماي داخل زمين از حيات در عمق اقيانوس ها و در شكاف هاي داخل پوسته حمايت مي كند. | |
مقداري آب هم در مريخ وجود دارد. آب مايع ظاهراً كانال هاي بزرگ مريخ، دره هاي كوچك تر و راه آب هاي جواني را حفر كرده. به علاوه، مقادير عظيمي از يخ داخل محدوده سه پايي يا يك متري زير سطح مريخ, نزديك به قطب جنوب و شايد نزديك قطب شمال وجود دارد. بنابراين ظاهراً آب نزديك سطح در طول مدت خيلي زيادي از عمر مريخ وجود داشته و شايد امروزه هم آب زير سطح مريخ وجود داشته باشد و در نتيجه گرماي داخلي مريخ هم این آب مايع نگه داشته شده باشد.
| روور سوجورنر یک سنگ را روی مریخ آزمایش می کند. این روور با سفینه فضایی پتی فایندر به مریخ سفر کرد. سپس یک شیب را به سوی سطح پایین آمد. این روور فقط 63 سانتی متر طول دارد. (عکس از ناسا) | در سال 1996 دانشمنداني به رهبري زمين شناسي به نام "ديويد اس مك كي"، گزارش كردند كه شواهدي مبني بر وجود زندگي ميكروسكوپي در مريخ پيدا كرده اند. آنها اين مدرك را داخل يك شهاب سنگ که از مریخ به زمین افتاده بود، كشف كردند. شهاب سنگ از سطح مريخ كنده شده بود وتقريباً مشخص بود كه به خاطر برخورد يك شهاب سنگ خيلي بزرگ تر با سطح مريخ كنده شده. | |
| شهاب سنگ كوچك سپس به زمين سفر كرده بود و به خاطر جاذبه زمين به طرف زمين كشيده شده بود. در حالي كه به جای افتادن روی زمین, سفر اين شهاب سنگ ممكن بود كه ميليون ها سال طول بكشد. | ||
اين شهاب سنگ مولكول هاي زنده پيچيده اي داشت. مثلاً دانه هاي يك ماده معدني به نام "مگنتيت" كه مي تواند در داخل بعضي از انواع باكتري و ساختمان هاي ريزي كه مانند ميكروب هاي فسيل شده هستند، شكل بگيرد. اين دانشمندان يافته هايشان را دليل وجود حيات در مريخ مي دانستند. اما به هر صورت نتيجه گيري آنها رد شد. در نتيجه هيچ توافق علمي همگاني كه مريخ محل زندگي است وجود ندارد.
مقالات مرتبط:
| < قبلی | بعدی > |
|---|
