راداري صوتي از وجود ذخاير عظیم يخ خشك در نزدیکی قطب جنوب سياره سرخ خبر مي دهد. اين ذخاير احتمالاً زماني در وضعيت آب و هوایی متفاوت سياره مريخ سهيم بوده است.مدارگرد اكتشافي مریخ نقشه اي از اين ذخاير كه در زير سطح سياره واقع است، تهيه كرده. در اين نقشه رنگ آبی نشان دهنده يخ نازک و رنگ قرمز بيانگر وجود يخ هايي با ضخامت بیش از 500 متر است. داده ها از مناطقي كه در ميدان دید مدارگرد قرار دارند و از سراسر منطقه قطب جنوب جمع آوري شده است. براساس اين داده ها حجم ذخاير يخ خشك مريخ به حدود 10000 كيلومتر مكعب بالغ مي شود.......
حميده احمديان راد
راداري صوتي از وجود ذخاير عظیم يخ خشك در نزدیکی قطب جنوب سياره سرخ خبر مي دهد. اين ذخاير احتمالاً زماني در وضعيت آب و هوایی متفاوت سياره مريخ سهيم بوده است.
مدارگرد اكتشافي مریخ نقشه اي از اين ذخاير كه در زير سطح سياره واقع است، تهيه كرده. در اين نقشه رنگ آبی نشان دهنده يخ نازک و رنگ قرمز بيانگر وجود يخ هايي با ضخامت بیش از 500 متر است. داده ها از مناطقي كه در ميدان دید مدارگرد قرار دارند و از سراسر منطقه قطب جنوب جمع آوري شده است. براساس اين داده ها حجم ذخاير يخ خشك مريخ به حدود 10000 كيلومتر مكعب بالغ مي شود.
ستاره شناسان عقيده دارند ميزان يخ خشک -دی اکسید کربن جامد- موجود در مريخ به اندازه اي است كه مي تواند آب و هوای اين سياره را تغيير دهد. درصورتي كه همه دي اكسيد كربن مدفون در اعماق مريخ به صورت گاز آزاد شود، ممكن است حجم جو مريخ تقريباً به دوبرابر افزايش يابد. اين روند فشار را در سراسر سیاره افزايش مي دهد و در نتيجه مريخ ميزبان بهتري براي آب مایع مي شود. احتمال دارد كه اين اتفاق در گذشته رخ داده باشد.
دانشمندان قبلاً ذخاير خيلي كمتري از یخ خشک را باز هم در نزديكي قطب جنوب مريخ شناسایی کرده بودند. آنها حجم اين ذخاير را چند صد كيلومتر مكعب تخمين مي زدند. اين ميزان يخ خشك در مخازن کم عمقي كه فقط چند متر ضخامت دارد اندوخته شده است. اما حالا راداري صوتي در مدارگرد اكتشافي مریخ توانسته ذخايري با ضخامت صدها متر را شناسايي كند.
دانشمندان قبلاً ذخاير خيلي كمتري از یخ خشک را باز هم در نزديكي قطب جنوب مريخ شناسایی کرده بودند. آنها حجم اين ذخاير را چند صد كيلومتر مكعب تخمين مي زدند. اين ميزان يخ خشك در مخازن کم عمقي كه فقط چند متر ضخامت دارد اندوخته شده است. اما حالا راداري صوتي در مدارگرد اكتشافي مریخ توانسته ذخايري با ضخامت صدها متر را شناسايي كند.
مریخ جو باريكي دارد كه دي اكسيد كربن در آن غالب است. اما گمان مي رود كه جو مريخ در طول تاریخ زمین شناسی سياره، بسيار قوي تر از اين بوده. منتها مقداري از جو قديمي به داخل فضا وارد شده و از دست رفته است و درصدي از آن هم در ماده معدنی کربنات به دام افتاده. محققان از سال 1345 شمسي هم باور داشتند که مقادیر زیادی از گاز دي اكسيدكربن جو مريخ به شکل جامد در قطب ها جمع شده است.
به نظر می رسد كه در سیاره مريخ بین کلاه هاي قطبی و جو به طور ادواري دي اكسيدكربن مبادله مي شود. اين هم به شيب محوري هميشه در حال تغيير مريخ مربوط است. امروزه، محور سیاره سرخ حدود 25 درجه كج شده كه اين وضعيت تقريباً همانند زمين است. اما بر خلاف سیاره ما، مریخ ماه عظیمي ندارد كه به آن ثبات ببخشد، بنابراین شیب محوری يا كجي اش طي دوره هاي زماني طولاني تغيير مي كند و از حدود 10 درجه به بیش از 40 درجه مي رسد.
هنگامی که ميزان كجي محور بالا است، قطب ها در تابستان انرژي تابشي خورشیدی خيلي بيشتري را جذب مي كنند. درنتيجه کلاه هاي منجمد تبخير مي شوند و حاصل تبخير به جو مي رود. اما هنگامی که كجي محور کم است و قطب ها تاريك مي شود، اين روند برعكس مي شود. راجر فیلیپس مدير مؤلف مطالعه می گوید:«كجي محور به اندازه اي کم می شود است که اساساً کل جو فرو می ریزد.» به عبارتي ماده میان جو و سطح مريخ چرخ مي زند.
فيليپس مي گويد:«اثرات آب و هوايي آزاد شدن همه دی اکسید کربن به داخل اتمسفر در دوره هایي كه ميزان كجي محور بالا است هنوز روشن نیست و ما هنوز درحال کاوش درباره آن هستيم. اين اتفاقي است كه از جمله در حدود 600،000 سال قبل هم رخ داده.» البته اين ميزان كجي به حدي نيست كه مردم به آن علاقه نشان دهند. به گونه اي كه منجر به روان شدن آب در سطح رودخانه ها و نهرها شود. همچنين به قدري نيست كه مریخ را به يك دوره گرمسيري هل دهد. اما فشار جوی سياره تا حدود 80 درصد افزايش مي يابد و در نتيجه امكان دارد شرایطی ايجاد شود که در آن آب به صورت مایع وجود داشته باشد بدون اين كه بلافاصله تبخير شود.
جیمز فیلیپ دانشمند سیاره شناس مي گويد:«اگر مقدار دي اكسيد كربن جو مريخ دو برابر شود، کاملاً احتمال دارد که سياره بتواند از آب مایع برخوردار شود. انسان ها مدت ها است احتمال مي دهند آب بر روي مريخ وجود داشته باشد. حالا به نظر می رسد که چنين چيزي امكان دارد.»
جیمز هد، دانشمند سیاره شناس دانشگاه براون مي نويسد اين کشف نشان می دهد در مقايسه با دوران زمين شناسي اخير آب مایع زماني به شكل پايدارتر و باثبات تري روي مريخ وجود داشته است.
طبيعي است كه اصوات راداري مانند استفاده از مته براي تجزيه و تحليل نمونه نيست. اما محققان می گویند كار زيادي انجام داده اند تا يافته هايشان را اثبات كنند.
طبيعي است كه اصوات راداري مانند استفاده از مته براي تجزيه و تحليل نمونه نيست. اما محققان می گویند كار زيادي انجام داده اند تا يافته هايشان را اثبات كنند.
| بعدی > |
|---|
