حميده احمديان راد
اراده آموزش و پرورش براي اين كه هرچه بيشتر رايانه ها را وارد فضاي مدارس كند شايد بتواند به آموزش هاي خودحفاظتي دانش آموزان در برابر اين نوع سايت ها و به طوركلي فضاي ناامن اينترنت انسجام بيشتري ببخشد. چراكه به دليل اختلاف نسل ها بسياري از والدين آشنايي چنداني با رايانه ندارند و نهادهاي اجرايي هم براي مقابله با خطرات فضاي اينترنت روشي جز فيلترينگ نمي شناسند كه به هرحال هميشه براي دور زدن آن راه هايي هست و 100 درصد اين قبيل سايت ها را هم نمي توان فيلتر كرد.
تمام اينها در حالي است كه آمارها هم حاكي از افزايش كميت كاربران اينترنت در كشور ما است كه همه آنها هم از اين فضايي كه مي تواند بسيار سودمند باشد تنها براي كسب اطلاعات و يا تسهيل امور جاري مثل خريد و فروش و تجارت استفاده نمي كنند. در نتيجه مي توان نتيجه گرفت در ميان اين افراد هم افراد ساده دل و يا كودكان و نوجوانان كنجكاو و يا ناوارد و هم افراد بيمار يا سودجو به وفور يافت مي شود.
به عنوان مثال دختر نوجواني تعريف مي كند كه در هنگام چت كردن با مردي آشنا مي شود كه درباره همه چيز اطلاعات وسيعي داشت و همين او را مجذوب اين مرد كرد. اين فرد چنان نشان مي داد كه مردي ثروتمند است. می گفت كه هر روز كوكائين مصرف مي كند و از مزاياي خارق العاده اين ماده مخدر براي او داستانسرايي كرد. اين دختر مي گويد:«چنان تحت تأثير او قرار گرفته بودم كه در تصوراتم خود را با او مي ديدم كه در حال مصرف كوكايين هستيم و اين ماده مخدر را خيلي مفيد و عالي مي ديدم كه من و زندگيم را تغيير مي دهد». سرانجام این مرد از دختر خواست که با او قرار ملاقات بگذارد و رابطه دوستیشان را عمیق تر کنند.
خوشبختانه اين دختر نوجوان از بستگاني عاقل و بامحبت برخوردار بود. وي با تعريف موضوع براي يكي از آنها كه محرم رازش به شمار مي رفت به موقع از دام رهيد.
برخي از افراد سودجو و بيمار هم كودكان را نشانه مي روند. برخي از كودكان اگر خوش شانس باشند و تحت تأثير افراد خطرناكي كه به دنبال شكار كودكان هستند قرار نگيرند با ديدن تصاوير ناهنجاري كه آنها برايشان مي فرستند و يا سخناني آزاردهنده اي كه به زبان مي آورند موجب ايجاد شوك و ناراحتي و افسردگي از بابت دنياي خطرناك و آزارنده اي كه آنها را احاطه كرده مي شوند. به اين ترتيب رايانه ها به همان سرعتى كه به عنصر ضرورى زندگى تبديل مى شوند، به منبعى براى گسترش فعاليت خلافكاران هم بدل مى شوند. از ناحيه چنين روندى كودكان و نوجوانان بيشتر از ديگران در معرض آسيب قرار دارند.
در اين شرايط تنها نمى توان از والدين خواست كه راهنماى فرزندانشان در استفاده از اينترنت باشند. در شرايطى كه بسيارى از والدين ايراني سواد رايانه اى ندارند، اين مدارسند كه لازم است به بچه ها نحوه استفاده بى خطر از اينترنت را بياموزند و به آنها هشدار دهند كه به هركس و هر مطلبى در اينترنت اعتماد نكنند. چراكه از همه شواهد پيدا است كه كودكان و نوجوانان ايرانى به دليل نبود آموزش هاى لازم، در برابر اينترنت آسيب پذيرى بالايى دارند.
در حال حاضر كشورهاى پيشرفته به خاطر گسترش سوء استفاده باندهاى تبهكار از كودكان، تهيه تصاوير غيراخلاقى از آنها و انتشار آنها در سايت ها و فريب دادن كودكان و نوجوانان در چت روم ها به فكر افزايش اطلاع رسانى در اين زمينه و تصويب قوانين سخت لازم براى جلوگيرى از وقوع جرايم بر ضد كودكان و نوجوانان در فضاي اينترنت افتاده اند و از همه امكانات خود در اين زمينه استفاده مي كنند.
مدارس به كمك دانش آموزان و والدين بيايند
اتصال مدارس به اينترنت به كودكان و نوجوانان كمك مي كند تا با مهارت هاي مورد نياز عصر جديد آشنا شوند. در عين حال هنگامي كه آنها كاربردهاي صحيح رايانه و اينترنت را بياموزند به خودي خود به تصحيح فرهنگ استفاده از اينترنت كمك خواهند كرد. اينترنت بر نحوه تدريس و ارزشيابي در مدارس تأثير مي گذارد و برنامه هاي درسي تاحدودي تغيير خواهد كرد. به اين ترتيب دانش آموزان ياد مي گيرند انبوهي از اطلاعات را پردازش كنند و از اين اطلاعات براي يادگيري بيشتر درس ها بهره ببرند. دانش آموزان با استفاده از اينترنت مي توانند با منابع علمي، معلمان و بچه هاي مدارس ديگر ارتباط برقرار كنند. معلمان هم مي توانند به جاي اين كه تلاش كنند خودشان پاسخ پرسش هاي دانش آموزان را پيدا كنند. اما پيش درآمد تمام اينها اين است كه دانش آموزان بياموزند كه چه مطالبي در اينترنت موثق است و در اين فضا به چه كساني مي توانند اطمينان كنند و اطلاعات شخصي خود را چگونه و تا چه حد در اختيار ديگران قرار دهند. همچنين ياد بگيرند كه تحت تأثير تبليغات سوء موجود در اينترنت و يا خوش سرزباني هاي افرادي كه برخي از آنها بيمار و افرادي خطرناكند قرار نگيرند. نقش مدارس در حالي كه بسياري از والدين ايراني اطلاع چنداني درباره اينترنت ندارند حياتي است.
بسيارى از والدين ايراني مى پندارند كه نهادهاى دولتى جلوى انتشار همه مطالب و تصاويرى كه ممكن است به نوعى به فرزندانشان آسيب بزند را مى گيرند و يا اين كه اگر مطلبى در يكى از موتورهاى جست وجو قرار دارد، ديگر محتواى آن نمى تواند آثار تخريبى داشته باشد. در حالى كه واقعيت اين است كه نه فيلتر كردن تمام مطالب و تصاوير مضر ممكن است و نه تمام مطالبى كه در سايت هاى به ظاهر موجه منتشر مى شوند فاقد آثار مخرب بر روى كودكان و نوجوانان هستند.
بسياري از والدين مي گويند كه نوجوانانشان به طور پنهاني و بدون كنترل آنها از اينترنت استفاده مي كنند. البته اين واقعيتي است كه بسياري از والدين ما خودشان هم استفاده از اينترنت را بلد نيستند و يا علاقه اي به آن ندارند. در نتيجه نمي توانند خطرهاي موجود در اينترنت را شناسايي كنند و به بچه ها هشدار دهند و يا بفهمند كه بچه هايشان در كجا سير مي كنند.
در اين شرايط مدارس مي توانند هم به دانش آموزان و هم به والدين در اين زمينه ها اطلاع رساني كنند.
به عنوان مثال مي توانند به دانش آموزان و والدين آنها بياموزند كه به همه مطالب موجود در موتورهاي جست و جو اطمينان نكنند و بتوانند منابع موثق از غير موثق را تشخيص دهند.
يك دكتر داروساز به عنوان نمونه اي در اين زمينه به داروهاي هورمونى اى كه براي مواردي نظير عضلاني شدن مورد استفاده قرار مي گيرد و عوارض جانبى زيادى به همراه دارد اشاره مي كند. چنان كه مي دانيم اين داروها مورد علاقه زياد نوجوانان است.
وي مي گويد:«اگرچه بعضى از سايت ها واقعاً مسائل را به شكل واقعى ارائه مى دهند و خطرات مصرف اين داروها را به اطلاع جست وجوگر مى رسانند، ولى اكثريت بر خلاف اين روند عمل كرده و عوارض را مخفى مى كنند. كسى كه در حال جست وجوى سايت ها باشد، ممكن است باور كند كه كسانى كه اين مطالب را ارائه مى كنند چون در اينترنت آنها را مطرح مى كنند، قانونى كار مى كنند و مواردى را كه معرفى مى كنند واقعاً درست معرفى مى كنند. اما متأسفانه بيشتر آنها دروغ مى گويند. وب سايت ها و ارائه كننده هاى اين داروها بايد به شخص جست وجوكننده در اينترنت، خطرات دارو را گوشزد كنند. ولى متأسفانه اين كار را انجام نمى دهند و از نظر قانونى نيز نمى توان اقدامى عليه آنها انجام داد».
لزوم تصحيح فرهنگ استفاده از اينترنت با كمك مدارس
يك راه ديگر براي مقابله با سودجوياني كه در اينترنت كودكان و نوجوانان را تهديد مي كنند افزايش محتوا و جذاب شدن سايت هاي فارسي است تا آنها به اندازه كافي در اين سايت ها سرگرم شوند. در واقع از فقر محتوايي سايت هاي فارسي به عنوان يكي از دلايلي كه موجب شده كاربران اينترنتي به چت كردن و استفاده از منابع تصويري صرف روي بياورند، ياد مي شود. وجود سايت هاي غني از اطلاعات به زبان فارسي است كه به يادگيري دانش آموزان كمك مي كند و سبب مي شود كه جديدترين اطلاعات علمي را به دست بياورند و از اطلاعات مقالات و اطلاعات موجود در اينترنت براي انجام تحقيقات مدرسه بهره گيرند. وگرنه نمي توان اميدوار بود كه دانش آموزان در وقتي كه در منزل هستند از اينترنت استفاده صحيح كنند و فرهنگ استفاده از اينترنت هم آن قدر كه انتظار مي رود بهبود نخواهد يافت.
افزايش غناي سايت هاي فارسي هم تا زماني كه سايت ها تنها به كپي برداري از روي هم مي پردازند و مطالب جديدي عرضه نمي كنند اتفاق نمي افتد.
كپي برداري هاي غير مجاز برخي از سايت ها مانع از اين مي شود كه سايت ها خودشان به توليد مطلب بپردازند و نتيجه بسيار بد اين وضعيت اين است كه سايت هاي ايراني دچار فقر محتوايي مي شوند.
يك موضوع ديگر هم كه لزوم دخالت مدارس در تصحيح فرهنگ استفاده از اينترنت را ضروري مي كند اين است كه كنترل والدين بر كودكان و بويژه نوجوانان در زمينه نحوه استفاده از رايانه چندان ساده نيست.
واقعيت اين است كه بويژه نوجوانان به خاطر شرايط سنى شان ممكن است در زمينه استفاده از نوع خاصى از بازى و يا مراجعه به سايت هاى اينترنتى به حرف هاى والدينشان توجه نكنند و حتى لجبازى كنند. برخى از نوجوانان نيز رؤيايى هستند و پيام هاى اغواكننده افراد آنها را تحت تأثير قرار مى دهد و براحتى حرف والدين را قبول نمى كنند. در اين شرايط ممنوعيت استفاده از رايانه تنها به بدتر شدن وضع مى انجامد. بنابراين مدارس هم در كنار والدين بايد بكوشند به شيوه اى مناسب به آنها يادآورى كنند كه برخى از مطالب و تصاوير اينترنتى و يا بازى ها ممكن است چه عواقبى براى آنها داشته باشد. يا كسانى كه اين مطالب و تصاوير را منتشر مى كنند يا كسانى كه با ظاهرى به نظر موجه وارد چت كردن با آنها مى شوند و به دنبال گذاشتن قرار ملاقات با آنها، گرفتن اطلاعات شخصى و شماره حساب آنها يا والدينشان هستند، ممكن است چه هدفى را دنبال كنند. همچنين والدين و مدارس بايد به كودكان و نوجوانان گوشزد كنند كه همه مطالب سايت ها مورد اطمينان نيستند و نبايد به تمام توصيه هاى آنها عمل كرد. بلكه حتماً لازم است اين مطالب را با والدين و يا افراد مطلع و يا اولياي مدارس در ميان بگذارند. در مورد بچه هايى كه سنين كمترى دارند، همراهى والدين هنگام استفاده از رايانه توصيه مى شود.
| بعدی > |
|---|
