دانشمندان باور دارند كه سیارک ها يا قطعاتي از آنها به تاريخ گذشته زمين گره خورده اند و نقش اصلي را در تاريخ زمين شناسي زمين ما و در تكامل زندگي بر روی زمین ايفا كرده اند. انقراض نسل دايناسورها در 65 ميليون سال قبل به برخورد ويرانگر يك سيارك به منطقه اي در نزديكي شبه جزيره يوكاتان در مكزيك مربوط دانسته مي شود.
بعضي از سيارك ها مدارهايي در خارج از كمربند سياركي دارند. بعضي ها مدارهايي دارند كه مدار زمين را قطع مي كند و بعضي هم به زمين برخورد مي كنند. يك سيارك بزرگ مي تواند از سفر در جو زمين جان سالم به در برد (چنين سنگي در هنگام سفر از ميان جو زمين شهاب سنگ در حال حركت ناميده مي شود) و پس از برخورد به زمين يك چاله را بر روي سطح زمین شكل دهد.
برخورد يك سيارك با زمين ممكن است باعث انقراض نسل دايناسورها شده باشد. تئوري سيارك "آلوارز" توضيح مي دهد كه 65 ميليون سال قبل برخورد يك سيارك بزرگ با زمين كشتار دسته جمعي را در بين دايناسورها موجب شده. اين برخورد تغييرات آب و هوايي شديدي بر روي زمين ايجاد كرده كه به مرگ و ميربسياري از گروه هاي موجودات زنده از جمله دايناسورها انجاميده.
كشتار جمعي در دوره كرتاسه-ترتياري
حدود 65 ميليون سال پيش در پايان دوره كرتاسه (cretaceous)، يك بخش بزرگ از گونه هاي گياهي و جانوري به ناگهان منقرض مي شوند. در دوران كرتاسه-ترتياري (دو دوره زمين شناسي هستند. ابتدا دوره كرتاسه و بعد از آن ترتياري بوده است) نسل همه حيوانات زميني كه بيش از55 پوند وزن داشته اند منقرض شد. خيلي از موجودات زنده كوچك تر هم به همين سرنوشت دچار شدند. اين انقراض علاوه بر دايناسورها بعضي از خانواده هاي پرندگان و پستانداران كيسه دار (كانگاروها جزو پستانداران كيسه دار هستند)، بيش از نيمي از گروه هاي پلانكتون ها، بسياري از خانواده هاي ماهيان استخواني، دوكفه اي ها، شكم پايان (مثلاً حلزون ها جزو شكم پايان هستند)، اسفنج ها، حيوانات دريايي و غيره را نيز در بر گرفت.
نظريه آلوارز در مورد برخورد سيارك
تئوري هاي بسيار زيادي درباره اين كه چرا اين انقراض در دوره كرتاسه-ترتياري رخ داد ارايه شده است. اما نظريه اي كه به طور گسترده اي مورد قبول همه واقع شده (اين نظريه در سال 1980 به وسيله لوييس آلوارز فيزيك دان و پسر زمين شناسش, والتر آلوارز پيشنهاد شد) اين است كه حدود 65 ميليون سال پيش، سياركي به قطر چهار تا نه مايل يا شش تا 15 كيلومتر با زمين برخورد كرد. اين تصادف پوسته زمين را سوراخ كرد و رگه هايي از گرد وغبار و مواد ديگر را به جو فرستاد و باعث آتش سوزي هاي عظيم، فعاليت هاي آتشفشاني، تسونامي و توفان هاي شديد با بادهاي عظيم و باران اسيدي شد. اين تصادف مي توانسته باعث تغييرات شيميايي در جو زمين شده باشد و غلظت اسيد سولفوريك، اسيد نيتريك و تركيبات فلورايد را افزايش داده باشد. گرماي ناشي از موج انفجار ناشي از اين برخورد, بسياري از موجودات زنده را خاكستر كرد.
سپس گرد وغبار و آت وآشغالي كه به جو وارد شدند براي ماه ها جلوي بيشتر نور خورشید را گرفتند و دما را در همه جاي زمين پايين آوردند.
موجودات زنده اي كه نمي توانستند خودشان را با نور و دماي جديد تطبيق دهند, مي مردند. از آنجايي كه انرژي گياهان از خورشيد تأمين مي شود, احتمالاً گياهان اولين موجودات زنده اي بودند كه از اين تغييرات آب و هوايي تأثير گرفتند. بسياري از گونه هاي فيتوپلانكتون ها و گياهان مردند و به دنبال آن ممكن است ميزان اكسيژن زمين به شكل فاجعه باري كاهش پيدا كرده باشد. هم روي زمين و هم در اقيانوس ها موجودات زنده اي كه نمي توانستند با ميزان اكسيژن پايين تر كنار بيايند خفه مي شوند.
تغييرات اساسي در زنجيره غذايي, نتيجه اين تغييرات شديد آب و هوايي ست. گياه خواراني كه از گياهان منقرض شده تغذيه مي كردند به زودي بعد از مرگ اين گياهان از گرسنگي مي ميرند. با كم شدن گياه خواران به زودي در نوك زنجيره غذايي، گوشت خواران شكارهايشان را از دست مي دهند و مجبور مي شوند يكديگر را بخورند و درنهايت مي ميرند. اين لاشه هاي بزرگ بايد تا مدتي غذاي حيوانات كوچك تر را تأمين كرده باشد.
مكاني كه برخورد اتفاق افتاده
چاله هاي زيادي روي زمين وجود دارد. يك چاله كه بر اثر برخورد به وجود آمده با عرض 120 مايل يا 180 كيلومتر و عمق يك مايل يا 1600 متر در شبه جزيره يوكاتان در خليج مكزيك پيدا شده. قدمت اين چاله به 65 ميليون سال قبل برمي گردد و شايد اين چاله ناشي از برخورد يك شهاب سنگ در دوره كرتاسه-ترتياري باشد.
شواهدي از تسونامي هاي دوره كرتاسه-ترتياري نيزدر تمام اطراف خليج مكزيك پيدا شده كه مي تواند دليلي بر اين ادعا باشد.
شواهد شيميايي براي اين نظريه
در لايه خاك رس باقي مانده از دوره كرتاسه-ترتياري دانشمندان شواهد شيميايي پيدا كرده اند كه نظريه برخورد آلوارز را تأييد مي كند.
لايه كرتاسه -ترتياري شامل رسوباتي ست كه از پايان دوره كرتاسه تا شروع دوره ترتياري ته تشين شده اند. خود اين لايه به دو لايه تقسيم شده. لايه مجيك با ضخامت سه ميلي متر و لايه اجكتا (Ejecta Layer) با ضخامت دو سانتي متر. (Magic Layer)
سايدروفيلزSiderophiles : عناصر كمياب زمين يعني Os, Au, Ni, Pt, Co, Pd, Ir عناصر كمياب سايدروفيلزهستند. رها شدن آنها در لايه پايين تر كرتاسه-ترتياري نشانه برخورد سيارك است. ايريديومIr در لايه كرتاسه-ترتياري در سراسر جهان پيدا شده. يك لايه ايريديوم ضخيم ساله در دسته كرتاسه-ترتياري در نيوزيلند، دانمارك و ايتاليا كشف شده است. وجود ايريديوم در زمين به جز نزديك مركز زمين نادر است. اما تا حدودي در شهاب هاي سنگي درحال حركت(chondritic) وجود دارد. بنابراين احتمال دارد كه اين لايه ايريديوم منشأ شهاب سنگي داشته باشد. 100000 چاندريتيك
تكتايتس Tektites: دانه هاي كوارتز هستند كه زير گرماي شديد و فشار تبخير شده اند وبا سرد شدن به دانه ها يا حباب هاي شيشه اي بدون ساختمان كريستالي تبديل شده اند. تكتايتز شايد در طول برخورد يك ستاره دنباله دار يا شهاب سنگ شكل گرفته باشد. تكتاييس در لايه كرتاسه-ترتياري به جا مانده است.
كوارتز تحت فشار: موقعي كه كوارتز زيرفشار بسيار بالا قرار مي گيرد مي تواند به شكل صفحات موازي شكافته شود. كوارتز تحت فشار در سايت هاي بمب هسته اي ومناطقي كه شهاب سنگ ها به آنها برخورد كرده اند، پيدا مي شود. كوارتز تحت فشار در لايه كوارتز-ترتياري به جاي مانده.
استيشوايت Stishovite دي اكسيد سيليكون: يك شكل از كوارتز است كه تحت شرايط گرماي بالا و فشار به وجود مي آيد. اين شكل از كوارتزنيز به عنوان نشانه برخورد شهاب سنگ شناخته مي شود. اين شكل از كوارتز نيزكه به صورت غير طبيعي زياد به نظر مي رسد در لايه كرتاسه-ترتياري وجود دارد. احتمالاً بيشتر در طول يك برخورد به وجود آمده.
حباب هاي شيشه اي: "كنت ميلر" يك لايه دو اينچي از حباب هاي شيشه اي درلايه كرتاسه-ترتياري نزديك به رودخانه باس (Bass) در نيوجرسي آمريكا كشف كرده است كه نظريه آلوارز را تأييد مي كند.
مقالات مرتبط:
| < قبلی | بعدی > |
|---|
