مقالات مرتبط:
حميده احمديان راد
در منظومه شمسی علاوه بر سیارات و و ماه هايشان، گرد و غبارهاي فضايي، تعداد بی شماری ستاره دنباله دار، سیارک و انواع مختلفی از زباله هاي فضايي که ما در فضا رها کرده ایم، با سرعت های غیرقابل پیش بینی و در همه نوع مداری اطراف زمين حرکت می کنند. زمین هر روز با انواعي از اين مواد برخورد می کند. این مواد در رادارهای معمولی نشان داده نمی شوند و برخوردشان ارزش خبری ندارد. بیشتر سیارک های نسبتاً بزرگی هم که با زمین برخورد می کنند در نهايت اندازه یک توپ بسکتبال را پيدا مي كنند. چرا که بيشتر آنها در حين عبور از جو زمین می سوزند و تنها همین اندازه از آنها باقی می ماند. چنین سیارک هایی تقریباً یک بار در هفته به زمین برخورد می کنند. این وقایع به خاطر زیبایی شان توجه ستاره شناسان را به خود جلب می کنند. بنابراین باید برخورد بزرگ تری صورت بگیرد تا توجه ما را به خود جلب کند. آخرین باری که افراد معمولی توجه شان به این برخوردها جلب شد به سال 1908 برمی گردد که یک سیارک بزرگ با نیروی یک بمب 15 مگاتنی در جو زمین منفجر شد و مواد آن در یک سطح دوهزار کیلومتر مربعی در منطقه سیبری پراکنده شد. اگر بدانيم كه بمب هسته ای که آمریکا روی هیروشیمای ژاپن انداخت 15 کیلوتن بود به ابعاد چنين انفجاري پي مي بريم.
سازمان فضايي آمريكا، ناسا و آژانس فضایی اروپا می گویند که معمولاً هر صد سال يك بار چنين سیارک هاي بزرگي با زمین برخورد می کند. اما سیارکی که این بار دانشمندان را در هم ریخته دست کم دو برابر حد معمول است. این سیارک اپفیس (Apophis) نامیده می شود و حدود 270 متر طول دارد. یعنی 45 میلیون تن سنگ با سرعت 45 هزار کیلومتر در ساعت) به دور خورشید می گردد. اگر این توده به زمین برخورد کند، به سادگی می تواند یک شهر بزرگ را با خاک یکسان کند.
طبق گفته همه منابع علمي، در حال حاضر احتمال برخورد اپفيس با زمين خیلی کم است. براساس برآوردي كه محققان ناسا در اواخر سال ميلادي گذشته انجام دادند احتمال اين برخورد يك در 250 هزار و در سال 2036 است. با اين وجود دانشمندان راه هاي مقابله با خطر برخورد را هم از نظر دور نمي دارند.
برخي هدف گيري آن با سلاح هاي هسته اي را پيشنهاد مي كنند. اما برخي از دانشمندان فکر می کنند که منفجر کردن اپفیس با یک بمب هسته ای فکر بدی است. چون كه موجب می شود به جای یک سیارک خیلی بزرگ، یک توده از سیارک های بزرگ به زمین برخورد کنند. چون این انفجار سیارک را به قطعات بزرگ تبدیل می کند. برخي نيز می گویند که اگر ما این سیارک را به موقع و زود منفجر کنیم، زمان کافی هم در اختيار خواهیم داشت تا مسیر قطعات را منحرف کنیم.
چند پيشنهاد عمده دیگر هم وجود دارد. به عنوان مثال این که چندین فضاپیما روی اپفیس فرود بیایند و سطح آن را سوراخ کنند و آن چه که در داخلش است را به خارج پمپ کنند. ناسا قبلاً چنين کاری را با موفقیت انجام داده. به این ترتیب که فضاپيمايي را با هدف آشکار کردن ترکیبات داخلي یک ستاره دنباله دار به سوي آن فرستاده. در مورد اپفیس نيز پمپ کردن مواد داخل آن به خارج از سیارک و به درون فضا كافي است تا اين سيارك را در مسیري مخالف مسيري كه به برخورد با زمین منجر مي شود پرتاب کنیم. دانشمندان همچنین از فرستادن یک فضاپیما به داخل مدار اپفيس صحبت می کنند تا در نزدیکی آن پرواز کند. این کشتی فضایی تعادل جاذبه ای که اپفیس را در مسیرش نگه می دارد را به طور اساسي به هم می زند و آن را به گونه ای مي كشاند كه موقعیتش بیشتر از این زمین را تهدید نکند.
مدتی پیش نيز آژانس فضايي روسيه جنجالي در زمينه نحوه برخورد با اين سيارك به پا كرد. اين آژانس گفت كه مي توان يك فضاپيما را به سوي اين سيارك فرستاد تا به آن ضربه بزند و آن را از مسيرش خارج كند و احتمال برخوردش با زمين را كاهش دهد. دانشمندان آمريكايي در واكنش به چنين پيشنهادي مي گويند كه چنين سناريويي غيرمحتمل است. همچنين دان يئومنس كه مسئول برنامه «اشياي نزديك زمين ناسا» است، گفته است كه محاسبات بهتر درباره مسير اپوفيس در چند سال گذشته نشان داده كه تقريباً هر نوع احتمال برخورد آن با زمين در سال 2036 منتفي است. به اين ترتيب ناسا اپوفيس را خطري نزديك نمي داند.
اما روس ها برخورد اشيايي نظير اپفيس با زمين را جدي قلمداد مي كنند. چنان كه آژانس فضايي روسيه مي گويد كه بايد جلسه اي برگزار و مأموريتي به سوي اپوفيس ترتيب داده شود و حتي در نهايت از ناسا، آژانس فضايي اروپا و آژانس فضايي چين هم دعوت شود تا به اين پروژه ملحق شوند. روس ها مي گويند كه اپوفيس تنها يك نمونه است. چرا كه بسياري از اشياي خطرناك ديگر هم وجود دارند.
البته خود ناسا هم تخمین می زند که 100 هزار سیارک به طور خطرناکی نزدیک به زمین و به دور آن می گردند و برخی از آنها به قدر کافی بزرگ هستند که باعث ایجاد مشکل براي اين سياره شوند. در حالی که ناسا تنها چهار هزار تا از آنها را تعقیب می کند. بنابراين به طوركلي استراتژي اي براي حمله به اين اشيا مورد نياز است.
قصه برخورد سيارك ها با زمين، براي اين سياره، قصه اي بسيار قديمي است و شايد شكل كنوني آن مديون برخورد اين سيارك ها با آن است. چراكه براساس كشف جديدي كه در نشريه نيچر منتشر شده، برخورد سيارك ها با زمين به سنگي شدن اين سياره منجر شده است. شواهد جديد حاكي از اين است كه بين سه ميليارد و 800 ميليون تا دو ميليارد و 500 ميليون سال پيش نه برخورد با زمين صورت گرفته است. در همين دوره زماني است كه اولين قاره ها بر روي زمين ظاهر شدند. به اين ترتيب نظريه اي جديد و جسورانه حاكي از اين است كه اين سنگ هاي فضايي خيلي هم مخرب نبوده اند و حتي ممكن است به تشكيل قاره ها كمك كرده باشند.
دانشمندان مي گويند كه در ابتداي تشكيل زمين در چهار ميليارد و 600 ميليون سال پيش گدازه هاي تابان و گازهاي داغ زمين را فراگرفته بودند. در نهايت مناطقي از اين درياي آتشين به قدري سرد شد كه پوسته اي روي آن تشكيل شد. به اين ترتيب اولين سنگ هاي سخت به صورت لايه اي روي مايع داغ سفيد رنگي شناور شدند. اما اين سنگ ها چيزي بيش از يك لايه نازك نبودند. تشكيل ريشه هاي عميق تر براي اين سنگ ها مدت بيشتري به طول انجاميد. البته اين كه قاره ها دقيقاً چگونه و با چه سرعتي ايجاد شده و توسعه يافته اند، هنوز موضوع بحث و مناظره است. دانشمندان مدت هاي مديدي فكر مي كردند كه فعل و انفعالات داخلي زمين به تنهايي موجب تشكيل قاره ها شده. اما اين يافته ها به برجسته شدن اين ايده جديد انجاميده كه برخوردهاي سياركي بزرگ با زمين نقش مهمي در ايجاد قاره ها بازي كرده است.
منابع:
http://science.howstuffworks.com/apophis.htm
http://www.guardian.co.uk/world/2009/dec/30/russia-plan-save-earth-asteroid
http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=violent-origins-of-continents
مقالات مرتبط:
منبع: http://science.howstuffworks.com/apophis.htm
| < قبلی |
|---|
