حميده احمديان راد
دانشمندان يك سياره فراخورشيدي پيدا كرده اند كه به معناي واقعي كلمه سرد است. البته حتي اگر اين سياره كه نام دارد سردتر از بسياري ديگر از سيارات فراخورشيدي باشد، بازهم امكان زندگي در آن وجود ندارد. اما يك كارشناس سيارات فراخورشيدي مي گويد كه اگر اين سياره يك ماه سنگي داشته باشد، اميدهايي براي پيدا كردن امكان حيات بر روي آن وجود دارد.
نقاشی ای که یک هنرمند از سیاره تازه کشف شده در نزدیکی ستاره اش کشیده
سيارات فراخورشيدي ديگري با دماهاي پايين تر هم پيدا شده اند، اما اين سياره به دليل ديگري نيز مورد توجه ستاره شناسان قرار گرفته است. آن دليل هم اين است كه از روبروي ستاره اش عبور مي كند. يعني اين كه مستقيماً از بين ستاره اش و زمين عبور مي كند. ستاره شناسان مي توانند درباره چنين سياره اي بيشتر تحقيق كنند. بنابراين از كشف آن هيجان زده شده اند.
حداقل دما در سطح 9b- COROT حدود 23- سانتي گراد است و بالاترين دما بر روي آن به 157 درجه سانتي گراد مي رسد. اين سياره 1500 سال نوري از زمين فاصله دارد. يك سال نوري مسافتي است كه نور مي تواند در يك سال بپيمايد و تقريباً 9/5 تريليون مايل است.
ستاره شناسان تاكنون بيش از 400 سياره در خارج از منظومه شمسي پيدا كرده اند و تعداد سيارات فراخورشيدي كشف شده روبه افزايش است. سيارات فراخورشيدي به سياراتي گفته مي شود كه خارج از منظومه شمسي قرار دارند. بعضي از سيارات كشف شده مثل سياره مشتري غول آسا هستند و از گاز تشكيل شده اند. بقيه به نظر مي رسد كه مثل زمين ما سنگي باشند. منتها سيارات سنگي اي كه تاكنون در خارج از منظومه شمسي پيدا شده اند بزرگ تر از زمين بوده اند.
بيشتر سيارات فراخورشيدي خيلي داغ تراز غول هاي گازي منظومه شمسي ما يعني مشتري، زحل، اورانوس و نپتون هستند. اما چنان كه گفته شد شرايط سياره 9b- COROT متفاوت است. دماهاي آن خيلي بالا نمي رود و در نتيجه از ساير سيارات فراخورشيدي كه تاكنون شناخته شده اند خيلي به مشتري و زحل شبيه تر است. دليل اين كه اين نام براي اين سياره انتخاب شده اين است كه اين سياره ابتدا به وسيله تلسكوپ كوروت مكان يابي شد.
اين سياره ويژگي ديگري هم دارد كه ستاره شناسان را از كشفشان هيجان زده كرده. هانس ديگ كه مطالعات اخير را درباره سياره 9b- COROT را انجام داده در اين باره مي گويد:«اين اولين باري است كه سياره فراخورشيدي سردتري پيدا شده كه از روبروي ستاره اش عبور مي كند. چراكه بيشتر اين قبيل سيارات كه تاكنون پيدا شده اند متورم و داغ بوده اند.»
هنگامي كه يك سياره از جلوي ستاره اش عبور مي كند، جلوي مقداري از نور آن را سد مي كند. اين وضعيت به نوعي شبيه به خورشيد گرفتگي است. در شرايط خورشيد گرفتگي ماه از بين زمين و خورشيد عبور مي كند. موقعي كه ستاره شناسان نور سد شده را اندازه گيري مي كنند، به سرعت مي توانند اندازه سياره را محاسبه كنند.
آنها همچنين مي توانند درباره جو سياره درحال عبور از روبروي ستاره اش اطلاعاتي به دست آورند. نوري كه از ستاره مي آيد از امواجي ساخته شده است. در حقيقت اين نور از امواج زيادي با طول موج هاي مختلف ساخته شده است. هر طول موجي رنگ متفاوتي دارد حتي اگر همه طول موج ها با هم سفيد به نظر برسند. هنگامي كه اين نور از ميان جو سياره فراخورشيدي عبور مي كند، انواع مختلف اتم ها طول موج هاي مختلف نور را جذب مي كنند.
در نهايت آن نور به زمين مي رسد. با اندازه گيري طول موج هايي كه گم شده اند، ستاره شناسان مي توانند ترسيم كنند كه كدام اتم ها در جو سياره نور را جذب كرده اند.
به هرحال مطالعه سيارات فراخورشيدي هنوز در آغاز راه است. ممكن است صدها و يا حتي ميليون ها سياره ديگر هم پيدا شود. فقط بايد منتظر كشف آنها بود.
منبع: http://www.sciencenewsforkids.org/articles/20100407/Note1.asp
| < قبلی | بعدی > |
|---|
