در سراسر آسيا، ابتداي عصر آهن زمان به وجود آمدن افكار مذهبي جديد بود. حدود 1000 پيش از ميلاد، دين زرتشتي از آسياي غربي (در ايران) به پا خواست. در همان زمان، يهوديت شروع شد. در هند، در 1000 پيش از ميلاد قلمرو ودايي (وابسته به كتاب مقدس هندوان) در سراسر هند شمالي گسترش يافت و با آنها خدايان جديدی به وجود آمدند. اين زمان عصر رامايانا است. در 500 پيش از ميلاد، گوتاما بودا باز هم در هند مذهب بودا را آورد و در چين هم كونفوسيوس و لائوتسه ايده هاي مذهبي و اخلاقي جديدي را آموزش مي دادند.
عصر آهن همچنين شروع دوره بسياري از پادشاهي هاي كوچك و دولت شهرها بود. در چين، سلسله چو بر پادشاهان كوچك بسيار زيادي حاکمیت سستي داشتند. هند هم به بسياري از پادشاهي هاي كوچك تقسيم شده بود. در آسياي غربي هم پادشاهي هاي كوچكي مثل ليديه و فينيقيه وجود داشتند. در اروپا و آفريقاي شمالي، يوناني ها و كارتاژها در دولت شهرها زندگي مي كردند و به به صورت اتحاد سستي درآمده بودند. مصر هم بين دولت هاي كوچكي تقسيم شده بود.
اما از حدود 800 پيش از ميلاد، امپراتوري ها دوباره شروع به شكل گيري كردند. اول آشوري ها بخشي از آسياي غربي را متحد كردند و سپس يك امپراتوري بابلي بنا گذاشته شد. مردم ودايي نیز هند شمالي را متحد كردند. در 539 پيش از ميلاد كوروش كبير همه آسياي غربي را به صورت امپراتوري پارس (هخامنشیان) متحد كرد.
در آمريكاي جنوبي، اولمک ها رو به زوال و انحطاط رفتند و به تدريج ماياها جايگزين آنها شدند. در آمريكاي شمالي در 1000 پيش از ميلاد شروع دوره وودلندز Woodland period بود.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
