حمیده احمدیان راد
سرزميني كه زماني بارور و حاصلخيز بوده اينك در اعماق آب هاي خليج فارس خفته است. اين سرزمين احتمالاً محل سكونت تعدادي از اولين جمعيت هاي انساني در خارج از قاره آفريقا بوده است. اين ايده به تازگي در نشريه انسان شناسي معاصر مطرح شده.
جفري رز، محقق و استاد باستانشناسي دانشگاه بيرمنگام انگلستان مي گويد كه احتمالاً ناحيه اي در داخل و اطراف آن چه او «واحه خليج فارس» مي نامد، از بيش از صد هزار سال پيش محل سكونت انسان ها بوده است. به گفته رز اين واحه حدود 8000 سال قبل به وسيله اقيانوس هند بلعيده شده است. نظريه رز قالب محكم و جديدي از تاريخ بشر در منطقه خاور نزديك عرضه مي كند و حاكي از اين است كه احتمالاً انسان ها هزاران سال پيش از آن چه تخمين هاي مدل هاي فرضي كنوني مهاجرت مي گويند در سكونت گاه هاي دايمي اين منطقه مستقر شده اند.
در سال هاي اخير، باستان شناسان شواهدي از وجود زيستگاه هاي انساني مربوط به حدود 7500 سال قبل در امتداد كرانه هاي خليج فارس به دست آورده اند. شواهد ديگري هم در اين مكان ها به دست آمده كه مربوط به پيش از اين تاريخ بود اما بيشتر مشتي اردوگاه هاي پراكنده شكار به نظر مي رسيد. اما به ناگهان 60 مكان باستانشناسي جديد ظاهر شد. رز مي گويد:«اين زيستگاه ها خانه هاي سنگي دايمي و خوب ساخته شده، شبكه هاي تجارت راه دور، سفال هايي كه به شكل استادانه زينت يافته اند، شواهدي از وجود حيوانات خانگي و حتي قديمي ترين قايق هاي جهان را به رخ مي كشند.»
اما چه چيزي باعث شد چنين زيست گاه هاي توسعه يافته اي از هم پاشيده شود به طوري كه هيچ جمعيتي از ساكنان آنها به جا نماند تا در سابقه باستان شناسي منطقه ثبت شود؟ رز باور دارد كه شواهد مربوط به اين جمعيت هاي قبلي از دست رفته چون كه زير خليج فارس غرق شده است.
رز مي گويد:«شايد هم شواهدي كه از وجود جوامع بسيار توسعه يافته در امتداد سواحل خليج فارس به دست آمده به جريان يافتن سيل در واحه خليج فارس در 8000 سال قبل مربوط باشد. در واقع امكان دارد كه سرزمين هاي حاصلخيز واحه خليج فارس در زير آب هاي اقيانوس هند فرو رفته باشد و بالا آمدن سطح آب ساكنان اين منطقه را از قلب خليج فارس به اطراف آواره كرده باشد.»
داده هاي تاريخي نشان مي دهد كه پيش از وقوع اين سيل، آبگير خليج فارس سطحي بالاتر از آب داشته و در مقايسه با بيابان هايي كه آن را احاطه كرده بودند يك پناهگاه ايده آل محسوب مي شده است. آب شيرين مورد نياز منطقه هم از رودهاي دجله، فرات و كارون و همچنين چشمه هاي آب زير زميني تأمين مي شده است. به اين ترتيب در شرايطي كه مناطق اطراف در خشك ترين شرايط خود بوده است، واحه خليج فارس مساحت زيادي داشته و در اوج خود وسعتي معادل كشور انگليس داشته است.
البته شواهد موجود حاكي از اين است زماني كه واحه خليج فارس بالاي آب بوده انسان هاي امروزي در منطقه ساكن بوده اند. اخيراً در مكان هاي باستان شناسي منطقه نوعي ابزار سنگي به دست آمده كه متمايز از ابزار مرسوم آفريقاي شرقي است.
به هرحال واحه خليج فارس در دسترس مهاجران اوليه از قاره آفريقا بوده و در حالي كه بيشتر منطقه غيرقابل سكونت بوده در سراسر عصر يخبندان پناهگاهي را براي آنها فراهم كرده است. احتمال حضور گروه هاي انساني در اين واحه به طور اساسي درك ما را از حضور انسان در اين منطقه و تكامل فرهنگي آن دگرگون كرده. قطعات حياتي پازل تكاملي انسان شايد هم اينك در اعماق خليج فارس پنهان باشد.
به این ترتیب شاید قطعات حياتي پازل تكاملي در اعماق هاي خليج فارس نهفته باشد.
منبع: http://www.sciencedaily.com/releases/2010/12/101208151609.htm
| < قبلی | بعدی > |
|---|
