حميده احمديان راد
هيچ جاده اي به كوجواك Kuujjuaq منتهي نمي شود. شما تنها با قايق يا هواپيما مي توانيد به اين دهكده دورافتاده قطبي واقع در كشور كانادا برويد. درختان اينجا كوچك و كوتاهند، اما ميوه هاي آنها خوب رشد مي كنند. 500 بچه اي كه در كوجواك زندگي مي كنند، كارهاي سخت و غيرمعمولي انجام مي دهند. آنها در ماهي گيري و شكار گوزن كانادايي به والدينشان كمك مي كنند. همه چيز مهيا است تا اين شهر، دور از مشكلات بزرگ شهرهاي بزرگ مثل آلودگي آب و آلودگي هوا باشد. اما حتي اين جا هم مردم نمي توانند از اين مشكلات فرار كنند. كوجواك كوچك زيبا، با آسمان آبي و آب هاي زلالش حتي آلودگي هايي دارد كه هيچ شهر ديگري ندارد.
مواد شيميايي سمي به شكل عجيبي راهشان را به اين منطقه پيدا كرده اند. آنها از شهرها و كارخانجاتي واقع در هزاران كيلومتر دورتر به اينجا سرازير شده اند. درست مثل پرندگاني كه در فصل تابستان به قطب شمال مهاجرت مي كنند. با اين تفاوت كه اين پرندگان به خانه شان برمي گردند، اما مواد شيميايي باقي مي مانند.
همه در كوجواك در بدنشان مواد شيميايي دارند. هيچ كس به طور كامل از تأثيرات اين مواد بر بدنش آگاه نيست. اما مشخص است كه اين مواد مي توانند به شكلي آرام به بچه ها صدمه بزنند. آنها موجب مي شوند كه بچه هاي كوچك بيشتر از حد معمول بيمار شوند و حتي ممكن است باعث شوند كه بچه ها در مدرسه از لحاظ تحصيلي و واكنش هاي رواني مشكلاتي پيدا كنند.
هيچ كس در جهان دوست ندارد ببيند كه مردم در چنين مكان زيبا و پاكي از آلودگي هاي زيست محيطي رنج مي برند. بخصوص اين كه اين آلودگي ها از مناطقي با هزاران كيلومتر فاصله به اين مكان سرازير شده باشند. البته زماني هم هيچ كس فكر نمي كرد كه مردم در چنين مكاني از آلودگي هاي شيميايي محيطي آسيب ببينند. تا اين كه دانشمندي به نام اريك ديولي به طور تصادفي به آن پي برد.
قضيه از اين قرار بود كه اريك ديويلي پي، استاد دانشگاه لوال واقع در كبك كانادا همراه تيمي به مطالعه مواد شيميايي اي به نام آلودگي هاي ارگانيك مزمن يا pop پرداخت. pop ها مواد شيميايي اي هستند كه مي توانند براي مدتي طولاني در بدن انسان ها يا در محيط اطراف باقي بمانند.
ديويلي و تيمش ساكنان شهرهاي جنوبي كبك (نزديك مرز با آمريكا) را مورد آزمايش قرار دادند تا ببينند كه چه مقدار از اين مواد شيميايي در بدن آنها است. اين دانشمندان مي خواستند اين گروه را با مردم ساكن در قطب شمال مقايسه كنند. نكته جالب اين است كه آنها استدلال مي كردند كه مردم قطب شمال دور از آلودگي زندگي مي كنند و بنابراين سطح پايين تري از pop در بدنشان دارند. در حالي كه در آزمايشاتشان بر روي مردم قطب شمال هم به نتيجه اي متفاوت و هم به كشفي جديد رسيدند.
اين دانشمندان به نوناويك، بخش شمالي ايالت كبك كه شامل كوجواك و 13 دهكده بومي نشين ديگر است رفتند و مردم اين مناطق را مورد آزمايش قرار دادند و متوجه شدند كه مردم اين مناطق پنج تا ده برابر مردمي كه در شهرهاي آلوده زندگي مي كنند، در بدنشان pop دارند.
دانشمندان حالا مي دانند كه چرا اين چنين است. pop ها شامل صدها نوع مواد شيميايي مختلف هستند. بعضي در وسايل الكترونيكي مثل تلويزيون ها يا در سيم كشي الكتريكي و روشنايي ساختمان ها كاربرد دارند. براي رنگ آميزي ساختمان يا براي ساختن پنجره هاي ضد آب مورد استفاده قرار مي گيرند و بعضي به عنوان آفت كش روي محصولات پاشيده مي شوند. اما pop ها يك نكته مشترك دارند. آنها تمايل به تبخير دارند. pop ها كند و آهسته به بخار تبديل مي شوند و به سوي هوا حركت مي كنند. بادها هم مي توانند آنها را به هزاران كيلومتر دورتر منتقل كنند. به اين ترتيب pop ها در هوا سفر مي كنند تا به مكان سردي برسند.
كنت بريويك، شيميدان مي گويد:«در مناطق گرم تر، چيزها تمايل دارند كه بخار شوند و موقعي كه به مكان هاي سردتر مي رسند، به هم فشرده مي شوند. بنابراين هنگامي كه بادها pop ها را به مناطق قطب شمال و قطب جنوب زمين حمل مي كنند، دماهاي سرد موجب مي شود كه آنها در داخل گياهان، سنگ ها و يا در برف و اقيانوس ها به هم فشرده شوند و تقطير شوند و همان جايي كه نشسته اند باقي بمانند.»
ده ميليون تن pop مشكل مردم مناطق قطب شمال
در طول سال ها، بيش از ده ميليون تن pop، احتمالاً از راه آسمان به قطب شمال رسيده اند. اگر همه اين pop ها را جمع كنيم شايد به اندازه يك زمين فوتبال شوند. اما آنها حالا به جاي جمع شدن در يك زمين فوتبال در سراسر قطب شمال پراكنده شده اند. اين ميزان براي مكان بزرگي مثل قطب شمال كم به نظر مي رسد. به عنوان مثال يك استخر شنا كه از آب اقيانوس منجمد شمالي پر شده ممكن است تنها حاوي يك قطره ريز pop باشد. اما مشكل اين جا است كه اين مواد شيميايي قابليت جمع شدن و سكونت در داخل بدن جانوران و گياهان را دارند و حتي يك ذره كوچك در محيط زندگي مي تواند باعث مشكلات بزرگي شود.
pop ها مي توانند به روغن ها و چربي هاي موجود زنده بچسبند. هنگامي كه موجودات اقيانوسي ريز مثل پلانكتون ها در آب غوطه مي خورند، pop ها درست مثل يك قطره سس قرمز روي لباس، روي آنها مي مانند. اين پلانكتون ها به وسيله حيوانات بزرگ تري بلعيده مي شوند كه خودشان غذاي جانوران بزرگ تري مي شوند.
هرگاه جانوري جانور ديگري را مي خورد، pop بيشتري وارد بدن جانور بزرگ تر مي شود. جانوران نمي توانند pop را هضم كنند و آنها را نگه مي دارند. به اين ترتيب pop ها جمع مي شوند و جمع مي شوند. جانوران بزرگ تر مثل پرندگان دريايي، سيل ها و نهنگ ها بيشترين pop ها را در بدنشان دارند و اين جانوران هم به وسيله مردم محلي كه هزاران سال است در نوناويك و بخش هاي ديگر قطب شمال زندگي و شكار مي كنند خورده مي شوند.
حالا يك كودك پنج ساله در كوجواك، ممكن است يك يا دو قطره ريز از مواد شيميايي pop را در بدن 20 كيلوگرميش داشته باشد و اين ديگر با چند قطره در دريا قابل مقايسه نيست.
دانشمندان مدت ها است كه تلاش مي كنند بفهمند اين pop ها چه اثري بر بدن اين كودكان به جا مي گذارند. تيم ديويلي بارها به نوناويك بازگشته اند تا مشكلات ناشي از pop ها را مورد مطالعه قرار دهند. آنها نمونه هاي خون مردم را گرفته و روي آنها آزمايشاتي انجام داده اند و ميزان pop موجود در بدن صدها كودك تازه متولد شده را بارها اندازه گيري كرده اند. آنها به آزمايش بر روي اين كودكان در سنين مختلف از جمله يك سالگي، پنج سالگي و سنين مدرسه هم ادامه داده اند تا بفهمند pop چگونه در طول زمان بر روي بچه ها اثر مي گذارد.
مطالعات آنها تاكنون نشان داده كه اين مواد از راه هاي عجيب و غريبي بر سلامتي بچه ها اثر مي گذارند. چراكه اين مواد سيستم ايمني بدن بچه ها را ضعيف مي كنند. بنابراين كودكان توانايي كمتري براي مبارزه با بيماري ها پيدا مي كنند. بچه هايي كه pop بيشتري در بدنشان دارند، عفونت گوش بيشتر و عفونت هاي بيشتري در ريه هايشان دارند. pop ها عفونت هاي كوچكي مثل سرماخوردگي يا آنفولانزا ايجاد نمي كنند، اما تأثير جدي روي دستگاه تنفس به جا مي گذارند و بعضي اوقات افراد را راهي بيمارستان مي كنند. اين مواد شيميايي حتي مي توانند بر بچه هاي مدرسه اي هم اثرات منفي به جا بگذارند.
موقعي كه بچه ها يك ساله بودند، دانشمندان دانشگاه لوال روي آنها آزمايشاتي انجام دادند. آنها نحوه استفاده بچه ها از دست هايشان و ميزان توجه و تمركز بچه ها را با نشان دادن اسباب بازي هاي مختلف بررسي كردند و از تمام اين آزمايشات نوار ويدئويي برداشتند تا بعداً به دقت آنها را بررسي كنند. آن چه كه آنها مشاهده كردند مايه حيرتشان شد. چرا ديدند بچه هايي با سطح pop بالا نمي توانند مانند بچه هاي ديگر از دستانشان استفاده كنند و بر اسباب بازي هاي جديدي كه به آنها نشان داده مي شود تمركز كنند. آنها در اين موارد اغلب به چيزهاي ديگر خيره مي شدند. در طول چند بار آزمايش اين بچه ها عصباني شدند و اغلب گريه مي كردند. همان بچه هايي كه pop بالايي داشتند وقتي به سن پنج سالگي رسيدند كمي بدتر شده بودند. در سنين بالاتر هم كمبودهاي آنها ادامه يافت.
روانشناسي كه به منطقه سفر كرده مي گويد:«حتي تغييرات كوچك در ميزان pop هم مي تواند بر وضعيت بچه ها در مدرسه اثر بگذارد. به اين ترتيب كه بچه ها بعضي مواقع به سختي به آموزش هاي مشكل تر مثل تقسيم طولاني- پاسخ مي دهند. يا عصباني و سرخورده و مأيوسند. همچنين اين مواد بر ميزان استرس در هنگام رفتن به مدرسه تازه و چگونگي پيدا كردن دوست اثر مي گذارد.»
دانشمندان مي گويند اين مواد مي توانند بر كل زندگي فرد اثر بگذارند.
تمام اين مشكلات موجب شد كه سازمان ملل جلسه اي تشكيل دهد و 140 كشور به فكر منع استفاده از بسياري از مواد شيميايي pop بيفتند. در نتيجه سطح pop در قطب شمال پايين آمد. اما مدت ها طول مي كشد تا مشكل به طور كامل رفع شود. چراكه ساختمان ها در سراسر جهان هنوز حاوي مقدار زيادي pop در سيم كشي يا رنگشان هستند و هر روز مقداري از اين مواد تبخير مي شود و سرانجام به قطب شمال مي رسد. خاك هم حاوي مقادير زيادي pop است. همچنين با اين كه صدها ماده شيميايي pop شناخته شده، اما شايد مواد شيميايي ديگري نيز وجود داشته باشند كه دانشمندان هنوز درباره آنها چيزي نمي دانند.
منبع: http://www.sciencenewsforkids.org/articles/20100106/Feature1.asp
| < قبلی | بعدی > |
|---|
