حميده احمديان راد
متخصصان فيزيك نجوم چشم به ستارگان نوتروني دارند تا بفهمند ماده در بالاترين حد تراكمي كه مي تواند تاب بياورد، چگونه رفتار مي كند. ستارگان نوتروني بقاياي فوق العاده متراكم شده ستاره هايي عظيم هستند. روند شكل گيري ستاره نوتروني هم اين گونه است كه يك ستاره عظيم درخود فرو مي ريزد و آن چه سرانجام از آن به جا مي ماند كره اي به قطر يك شهر متوسط است كه جرمي بيشتر از آن چه در كل منظومه شمسي وجود دارد در آن فشرده شده. شماري از نظريه ها مطرح شده اند كه مي كوشند توضيح دهند در هسته اين اجسام فوق العاده متراكم چه چيزي وجود دارد. براساس اين نظريه ها در اين هسته ها از نوترون ها و پروتون هاي ساده گرفته تا مخلوط عجيب و غريب تري از ذرات كوانتومي وجود دارد.
حالا يك ستاره نوتروني به نام J1614-2230 پيدا شده كه ستاره شناسان با تحقيق بر روي آن پاسخ برخي پرسش هايشان را درباره اين قبيل اشيا يافته اند. دانشمندان به لطف وجود يكي از بزرگ ترين راديوتلسكوپ هاي جهان به نام گرين بنك و كمي اقبال خوب به اين نتيجه رسيده اند كه J1614-2230 باقي مانده ستاره اي با جرمي معادل 1.97 برابر جرم خورشيد است. اين دقيق ترين تخميني است كه تا اين تاريخ درباره جرم يك ستاره نوتروني زده شده و چندين مدل پيشنهادي درباره اجزاي تشكيل دهنده ستاره هاي نوتروني را از رده خارج كرده است.
اعضاي گروه اين تحقيق دستاورد خود را تاريخي مي دانند چراكه توانسته اند بدون كار آزمايشگاهي چيزهاي زيادي درباره جهان بياموزند.
پل دمورست ستاره شناس رصدخانه شارلوتس ويل و همكارانش تحقيق خود را بر ثبت زمان هاي رسيدن پالس هاي الكترومغناطيسي منظمي كه از اين ستاره نوتروني مي رسد بنا كردند. J1614-2230 يك تپ اختر (پولسار) است. تپ اختر ستاره اي نوتروني است كه به سرعت در حال چرخش است و سازوكاري در پرتوافكني نور دارد كه خيلي شبيه به فانوس دريايي است. به اين ترتيب كه مثل يك فانوس دريايي كه بر كشتي هاي نزديك پرتو مي افشاند، بر تلسكوپ هاي ستاره شناسان هم رفت و آمد مي كند. تپ اختري كه به وسيله محققان هدف تحقيق قرار گرفته يك فرفره نسبتاً سريع است كه بيش از 300 انقلاب را در ثانيه كامل مي كند. اما هر پالس آن دقيقاً همان موقع به زمين نمي رسد. با اين حال دانشمندان اين شانس را داشتند كه به دلايلي توانستند پالس ها را با حداقل تأخير دريافت كنند.
كل ميلر استاد فيزيك نجوم دانشگاه مريلند تفسيري بر اين تحقيق نوشته است. مولر مي نويسد كه بعضي از اين ستارگان حاوي هيپرونند كه ذراتي فقط اندكي سنگين تر از نوترون هاي پايدارند يا شامل كوارك ها هستند كه يكي از ذرات بنيادين در فيزيك است. كوارك ها به هم مي پيوندند تا ذراتي تركيبي به نام هادرون ها را تشكيل دهند كه پايدارترينشان پروتون و نوترون هستند. پروتون و نوترون از اجزاي تشكيل دهنده هسته اتمند. مولر مي گويد:«مي توانم بگويم كه يكي از دلايل جرم نسبتاً بالاي اين جسم وجود هسته اي است كه تحت سلطه نوترون ها و پروتون ها و تعدادي از الكترون ها است.» وي مي افزايد:«ما با مشاهده ستارگان نوتروني و ديگر اجرام فضايي مي توانيم در رژيم هايي كه به سادگي بر روي زمين دردسترس نيستند كاوش كنيم.»
منبع: http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=biggest-neutron-star
| < قبلی | بعدی > |
|---|
