020.ir

صفر بیست - علم را با لذت بیاموزید

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
صفحه اصلی > روانشناسی-مدرسه > روانشناسی > آیا رایانه خطری هم برای کودکان و نوجوانان دارد؟

آیا رایانه خطری هم برای کودکان و نوجوانان دارد؟

حمیده احمدیان راد

رایانهمادر در خانه را باز مي كند. سه دزد پشت در خانه هستند و او به راحتي اجازه مي دهد آنها وارد خانه شوند. بعد تعدادي خلافكار ديگر در مي زنند. مادر در را باز مي كند. خلافكاران سراغ پسر زن را مي گيرند و او با خوشرويي طبقه بالارا به آنها نشان مي دهد. سپس يك آدم آهني در مي زند. مادر باز هم در را باز مي كند و او را به داخل منزل راه مي دهد. آدم آهني به محض ورود به همه جا گلوله شليك مي كند و ويراني هاي زيادي به جا مي گذارد. بعد روانه اتاق پسر مي شود. در اين حين مردي كودك آزار وارد مي شود و دست دختر نوجوان زن را مي گيرد و او را با خود مي برد و مادر دختر بي هيچ اعتراضي اين اجازه را به او مي دهد. زن از دست رفتن فرزندانش را با خونسردي كامل نگاه مي كند و هيچ واكنشي نشان نمي دهد. 

با خواندن اين مطلب شايد از واكنش هاي چنين مادري تعجب كنيد و حتي خشمگين شويد. اين كه چگونه او با چنين خونسردي اي اجازه مي دهد كه خلافكاران وارد خانه اش شوند و به سراغ فرزندانش بروند براي هيچ پدر و مادري قابل درك نيست. اما شايد نمي دانيد كه بسياري از ما در قبال فرزندانمان مانند همين مادر رفتار مي كنيم.

مطلبي كه خوانديد، محتواي فيلم تبليغاتي اي است كه مدتي است از يكي از شبكه هاي خارجي پخش مي شود. منظور از ساخت اين پيام اين است كه فرزندانمان را در مقابل خطراتي كه از ناحيه رايانه و اينترنت آنها را تهديد مي كند، بي پناه رها نكنيم!
    
خطرات يك فناوري مفيد
تصور دنياي بدون رايانه ها روز به روز سخت تر مي شود. آنها تاثير زيادي در پيشرفت علمي و دسترسي همگان به اطلاعات ايفا مي كنند. آنها حتي معني كلاسيك سواد كه همان توانايي خواندن و نوشتن است را بي اعتبار كرده اند و توانايي استفاده از رايانه اينك به عنوان يكي از مؤلفه هاي اصلي سواد تلقي مي شود. همه گيري رايانه به حدي است كه در سال ۲۰۰۸ براي اولين بار اينترنت توانست روزنامه ها را در زمينه كسب اخبار و منابع اطلاعاتي پشت سر بگذارد. منتها رايانه ها به همان سرعتي كه به عنصر ضروري زندگي تبديل مي شوند، به منبعي براي گسترش فعاليت خلافكاران هم بدل مي شوند. از ناحيه چنين روندي كودكان و نوجوانان بيشتر از ديگران در معرض آسيب قرار دارند.

بيشترين دليل براي نگراني اين است كه بسياري از والدين خودشان طريقه استفاده از رايانه را نمي دانند. متاسفانه اين موضوع در كشور ما ابعاد بيشتري دارد. همين ناآگاهي موجب مي شود كه والدين از خطراتي كه در فضاي بازي هاي رايانه اي و اينترنت وجود دارد، آگاهي نداشته باشند.

برخي از والدين نيز كه كمي درباره رايانه ها اطلاعات دارند، از خطراتي كه جابه جا در اين بازي ها و زوايايي از اينترنت است، آگاه نيستند. بسياري از آنها مي پندارند كه نهادهاي دولتي جلوي انتشار همه مطالب و تصاويري كه ممكن است به نوعي به فرزندانشان آسيب بزند را مي گيرند و يا اين كه اگر مطلبي در يكي از موتورهاي جست وجو قرار دارد، ديگر محتواي آن نمي تواند آثار تخريبي داشته باشد. در حالي كه واقعيت اين است كه نه فيلتر كردن تمام مطالب و تصاوير مضر ممكن است و نه تمام مطالبي كه در سايت هاي به ظاهر موجه منتشر مي شوند فاقد آثار مخرب بر روي كودكان و نوجوانان هستند.

به عنوان مثال طيبه احمدیان راد، دكتر داروساز مي گويد:"با يك جست وجوي سريع در وب سايت هايي كه در رابطه با مصرف استروئيدهاي آنابوليك هستند، مشاهده مي شود كه اينترنت جاده اي است بسيار آسان براي گول زدن افراد جامعه. استروئيدهاي آنابوليك داروهاي هورموني اي هستند كه در حال حاضر مصرف آنها براي مواردي مثل عضلاني شدن افزايش يافته در حالي كه عوارض جانبي زيادي هم به همراه دارند. اگرچه بعضي از سايت ها واقعاً مسائل را به شكل واقعي ارائه مي دهند و خطرات مصرف اين داروها را به اطلاع جست وجوگر مي رسانند، ولي اكثريت بر خلاف اين روند عمل كرده و عوارض را مخفي مي كنند. كسي كه در حال جست وجوي سايت ها باشد، ممكن است باور كند كه كساني كه اين مطالب را ارائه مي كنند چون در اينترنت آنها را مطرح مي كنند، قانوني كار مي كنند و مواردي را كه معرفي مي كنند واقعاً درست معرفي مي كنند. اما متاسفانه بيشتر آنها دروغ مي گويند. وب سايت ها و ارائه كننده هاي اين داروها بايد به شخص جست وجوكننده در اينترنت، خطرات دارو را گوشزد كنند. ولي متاسفانه اين كار را انجام نمي دهند و از نظر قانوني نيز نمي توان اقدامي عليه آنها انجام داد".

بازي هاي رايانه اي هم خطر كمتري ندارند. یک روانشناس مي گويد:"بارها با خانواده هايي مواجه شده ام كه فرزندانشان پرخاشگر و لجباز هستند و پس از بررسي متوجه مي شوم كه آنها بدون اين كه بدانند محتواي يك بازي رايانه اي چيست آن را براي فرزندانشان تهيه مي كنند و آنها را تنها مي گذارند تا بازي كنند. اين والدين اصلاً نمي دانند كه چه چيزي در اين بازي رايانه اي است و ممكن است چه تاثيري روي بچه به جا بگذارد".

تصور كنيد كودكي كه در يك بازي رايانه اي دائم در حال كشتن افراد است، ممكن است با چه روحيه اي پرورش يابد. بسياري از اين بازي ها به رفتار خشونت آميز، افزايش ترس و افزايش رفتار ضد اجتماعي و پرخاشگري در كودكان و نوجوانان مي انجامند. در حالي كه والدين مي توانند به جاي اين قبيل بازي ها، بازي هاي مفيد رايانه اي را از بازار تهيه كنند. بسياري از بازي هاي رايانه اي وجود دارند كه به كودكان و نوجوانان نحوه تمركز كردن، كسب و كار و حتي كشورداري را مي آموزند و مغز بچه ها را فعال مي كنند. ولي اغلب والدين توجهي به محتواي بازي اي كه براي بچه هايشان تهيه مي كنند، ندارند. به علاوه هيچ بازي رايانه اي حتي بي ضررترين آنها نبايد مدت زيادي بازي شود.
 
البته كنترل كودكان و بويژه نوجوانان در زمينه نحوه استفاده از رايانه چندان ساده نيست.
 
واقعيت اين است كه بويژه نوجوانان به خاطر شرايط سني شان ممكن است در زمينه استفاده از نوع خاصي از بازي و يا مراجعه به سايت هاي اينترنتي به حرف هاي والدينشان توجه نكنند و حتي لجبازي كنند. برخي از نوجوانان نيز رؤيايي هستند و پيام هاي اغواكننده افراد آنها را تحت تاثير قرار مي دهد و براحتي حرف والدين را قبول نمي كنند. در اين شرايط ممنوعيت استفاده از رايانه تنها به بدتر شدن وضع مي انجامد. بنابراين والدين بايد بكوشند كه با فرزندانشان دوست باشند و به شيوه اي مناسب به آنها يادآوري كنند كه برخي از مطالب و تصاوير اينترنتي و يا بازي ها ممكن است چه عواقبي براي آنها داشته باشد. يا كساني كه اين مطالب و تصاوير را منتشر مي كنند يا كساني كه با ظاهري به نظر موجه وارد چت كردن با آنها مي شوند و به دنبال گذاشتن قرار ملاقات با آنها، گرفتن اطلاعات شخصي و شماره حساب آنها يا والدينشان هستند، ممكن است چه هدفي را دنبال كنند. همچنين والدين بايد به فرزندانشان گوشزد كنند كه همه مطالب سايت ها مورد اطمينان نيستند و نبايد به تمام توصيه هاي آنها عمل كرد. بلكه حتماً لازم است اين مطالب را با والدين و يا افراد مطلع در ميان بگذارند. در مورد بچه هايي كه سنين كمتري دارند، همراهي والدين هم هنگام استفاده از رايانه توصيه مي شود.
    
مدرسه ها نقش برجسته تري ايفا كنند
تنها نمي توان از والدين خواست كه راهنماي فرزندانشان در استفاده از اينترنت باشند. در شرايطي كه بسياري از والدين سواد رايانه اي ندارند، اين مدارسند كه لازم است به بچه ها نحوه استفاده بي خطر از اينترنت را بياموزند و به آنها هشدار دهند كه به هركس و هر مطلبي در اينترنت اعتماد نكنند. چراكه از همه شواهد پيدا است كه كودكان و نوجوانان ايراني به دليل نبود آموزش هاي لازم، در برابر اينترنت آسيب پذيري بالايي دارند.
 
همچنين در حالي كه كشورهاي پيشرفته به خاطر گسترش سوء استفاده باندهاي تبهكار از كودكان، تهيه تصاوير غيراخلاقي از آنها و انتشار آنها در سايت ها و فريب دادن كودكان و نوجوانان در چت روم ها به فكر افزايش اطلاع رساني در اين زمينه و تصويب قوانين لازم براي جلوگيري از وقوع اين گونه جرايم افتاده اند، ما هنوز در اين زمينه ها كار چندان زيادي انجام نداده ايم و بر ميزان آسيب پذيري مان افزوده ايم.
 
در كنار اين موارد نمي توان از خطر اعتياد اينترنتي نيز بي توجه گذشت.
 
چندي پيش رئيس مركز مطالعات جوانان دانشگاه تهران گفت:"بررسي ها نشان مي دهد در شرايط حاضر اعتياد اينترنتي اغلب نسل كودك و نوجوان را فرا گرفته است".
 
دكتر سيد ضياء هاشمي تصريح كرده بود كه بروز رفتارهاي خشونت آميز و حتي ناراحتي هاي روحي و رواني مي تواند از عوارض جدي استفاده بيش از حد از اينترنت باشد كه اين امر امروزه حتي از سوي والدين نيز مورد توجه قرار نگرفته است.
 
البته وي پيش بيني كرده بود كه در سال هاي آينده جاذبه هاي مربوط به استفاده از اينترنت بخصوص در نوجوانان كاهش يابد.
 
به هرحال گسترش رايانه و اينترنت و به دنبال آن گسترش خطراتي كه همپاي آن نسل كودك و نوجوان را تهديد مي كند، سبب شده همه جهان به دنبال راه حل هايي براي مواجهه با پيامدهاي احتمالي گسترش اين پديده برآيند. به عنوان مثال يكي از پيشنهادات آن بوده كه سايت هاي ويژه كودكان و نوجوانان به جاي پسوند com از پسوند kids استفاده كنند.
در نهايت هر چه قدر راه حل هاي بيشتري در اين زمينه ارائه شود و هر چه قدر ما نيز سريع تر به دنبال دفع و كنترل عوارض و خطرات جانبي اين فناوري مفيد برآييم، نسل كودك و نوجوانمان را سالم تر و مصون تر نگه مي داريم.
 

آگهی ها

بنر

آگهی کتاب

بنر

نظر سنجی