حميده احمديان راد
اسپينوسوروس ها، دايناسورهاي گوشتخوار بزرگي بوده اند كه بقاياي فسيل شده آنها اغلب در همان مناطقي كه استخوان هاي تيرانوسوروس ها (مثل تي ركس) وجود دارد، پيدا مي شود. اسپينوسوروس ها همان دايناسورهايي هستند كه در فيلم ها با يك باله بادباني شكل روي پشتشان به تصوير كشيده مي شوند. تيرانوسوروس ها هم دايناسورهاي بسيار درنده خويي بوده اند.
ديرينه شناسان مدت ها حيران مانده بودند كه چگونه اين دو دايناسور غول پيكر يعني اسپينوسوروس و تيرانوسوروس كه هر دو گوشت خوار و درنده بوده اند، مي توانسته اند در يك مكان زندگي كنند و با هم براي دستيابي به غذا رقابت كنند.
اما در مطالعه اي كه انجام شد يك گروه تحقيقاتي به رهبري محققي فرانسوي به نام رومن اميوت توانست اين مشكل بزرگ بوم شناسي را حل كند. اميوت به اين نتيجه رسيد كه احتمالاً اسپينوسوروس ها قسمت هايي از روز را در آب مي گذرانده اند و بنابراين از درگيري با تيرانوسوروس ها كه در همان حوالي در خشكي بودند، دوري مي كرده اند.
البته اين اولين مطالعه اي نيست كه نشان مي دهد اسپينوسوروس ها مدت زماني طولاني را در آب سپري مي كرده اند. چراكه اسكلت فسيل شده اسپينوسوروس ها نشان مي دهد كه آنها مثل كروكوديل ها پوزه هاي درازي داشته اند و مطالعه معده هاي فسيل شده شان نيز نشان مي دهد كه ماهي مي خورده اند. با اين حال اسكلت آنها شواهدي از سازششان با زندگي در آب و يا شنا كردن در اختيار دانشمندان قرار نداده است. به عنوان مثال آنها پاهاي تخصص يافته اي كه براي زندگي در آب مناسب باشد نداشتند.
بنابراين اميوت و همكارانش براي حل معما به بررسي دندان هاي اسپينوسوروس ها پرداختند. دندان هاي اسپينوسوروس ها صاف و مخروطي شكل است و در مقايسه با تيرانوسوروس ها به كروكوديل هاي امروزي شباهت بيشتري دارد. تجزيه و تحليل مواد شيميايي تشكيل دهنده دندان ها هم شواهد بيشتري را در اختيار اميوت قرار داد. محققان به ويژه به مطالعه اكسيژن دندان ها پرداختند.
هر اتم در مركزش يك هسته دارد و هسته اتم اكسيژن معمولاً حاوي هشت پروتون و هشت نوترون است (پروتون ها و نوترون ها ذراتي هستند كه در هسته هر اتمي وجود دارند). اما بعضي از انواع اكسيژن ها سنگين ترند-بيشتر اتم هاي آنها به جاي هشت نوترون، ده نوترون دارد. براي مثال موقعي كه يك اتم اكسيژن ده نوترون يا 18 ذره در هسته اش دارد، اكسيژن 18 ناميده مي شود. معمولاً موقعي كه يك اتم نسبت به اتم هاي ديگر ميزان متفاوتي نوترون در هسته اش داشته باشد، ايزوتوپ ناميده مي شود. اكسيژن 18 هم يك ايزوتوپ اكسيژن است.
جانوراني مثل كروكوديل ها كه در آب زندگي مي كنند، در مقايسه با جانوراني كه در خشكي زندگي مي كنند، نسبت هاي متفاوتي از اكسيژن و اكسيژن 18 را در استخوان ها و دندان هايشان دارند. اميوت و گروهش نسبت هاي ايزوتوپ هاي اكسيژن را در دندان هاي فسيل شده اسپينوسوروس ها مورد مطالعه قرار دادند. با مقايسه اين نسبت ها با نسبت هايي كه در دندان ها و استخوان هاي فسيل شده جانوران ديگر پيدا شده، محققان فهميدند كه اسپينوسوروس ها در مقايسه با تيرانوسوروس ها تشابه بيشتري با جانوران آبي مثل كروكوديل ها و لاك پشت ها دارند.
اين تجزيه و تحليل ها نشان مي دهد كه احتمالاً اسپينوسوروس ها بخشي از زندگيشان را در درياچه ها و رودخانه ها سپري مي كرده اند. به اين ترتيب اگر اسپينوسوروس ها در آب زندگي و تغذيه مي كرده اند، پس در خشكي با تيرانوسوروس ها رقابت نمي كرده اند. درواقع آنها با تقسيم اكوسيستم از رقابت بر سر غذا و قلمرو دوري مي كرده اند.
منبع: http://www.sciencenewsforkids.org/articles/20100303/Note2.asp
| < قبلی | بعدی > |
|---|
