حميده احمديان راد
اين واقعيت كه بعضي از صفحات منجمد قطب جنوب از كف به بالا گسترش مي يابند دانشمندان را حيرت زده كرده است.
تصاوير راداري نشان مي دهد كه آب موجود در زير لايه هاي منجمد قطب جنوب دوباره به يخ تبديل مي شود. در نتيجه لايه جديدي از يخ در كف قاره قطب جنوب به وجود مي آيد كه در بعضي جاها بيش از نيمي از ضخامت صفحه منجمد را تشكيل مي دهد. لايه ذكر شده مي تواند پيچ و تاب بخورد و حتي از يخ سطح اين قاره كه از برف تشكيل شده بالا رود.
به این ترتیب دانشمندان لازم است درباره مؤلفه هاي حاكم بر رفتار صفحات منجمد بيشتر بياموزند. آگاهي از اين مؤلفه ها براي انجام دقيق تر پژوهش ها در زمينه افزايش سطح درياها حياتي است.
وقتی دانشمندان سعی می کردند از رشته كوه عظيمي كه درمنطقه اي پرت از قطب جنوب زير يك لايه منجمد با ضخامت چندين كيلومتر دفن شده نقشه برداري كنند به این نتیجه مهم دست یافتند.
آنها از هواپيمايي مجهز به رادار نفوذ كننده در يخ و ديگر ابزار علمي برخوردار بودند. داده هايي كه دانشمندان در طول پروازهايشان در ارتفاع پايين جمع آوري كردند به آنها كمك كرد تصويري از ساختار داخلي صفحات يخ به دست آورند.
این دانشمندان توانستند اشكال پيازي شكل خنده داري ببینند و پيچ و تاب خوردن لايه هاي يخ را بر سطح قاره مشاهده کنند.» قسمت شرقي قطب جنوب كه به نام گنبدA شناخته مي شود و ضخامت يخ آن به يك و نيم تا سه كيلومتر بالغ مي شود.
در نهايت دانشمندان به اين باور رسيدند كه اين اشكال عجيب و غريب هنگامي تشكيل شده اند كه آب زير صفحه يخي منجمد شده است.
همه اين اشكال در مكان هايي تشكيل شده اند كه زير صفحات منجمد آنها، خيس و مرطوب بوده است. در نتيجه دانشمندان نتيجه گرفتند كه بين اين اشكال و آب پيوندي وجود دارد. در منطقه گنبدA كه تقريباً به اندازه ايالت كاليفرنيا است، يخي كه از آب دوباره انجماد يافته به وجود آمده بيش از نيمي از كل ضخامت صفحه يخ و 24 درصد يخ موجود در منطقه را تشكيل مي دهد.
البته دانشمندان از مدت ها پيش مي دانستند كه آبي مايع زير صفحات منجمد قطب جنوب تشكيل مي شود. به اين ترتيب كه گرماي هسته زمين در كنار اصطكاك ناشي از حركت يخ بر روي سنگ بستر به ذوب شدن يخ زير صفحات كمك مي كند. علاوه براين، اين توده يخ مثل عايق عمل مي كند.
محققان همچنين آبي را در درياچه هاي زير يخچال ها مشاهده كرده اند كه به صورت لايه هاي باريك يخ منجمد مي شوند. در نتيجه نكته جديد اين تحقيق است كه كه آب موجود در زير صفحات يخ به قدري عظيم است كه مي تواند دوباره صفحه اي منجمد را تشكيل دهد.
ريچارد الي يك يخچال شناس در دانشگاه ايالتي پنسيلوانيا مي گويد:«ذوب شدن يخ موجود در اعماق آبي توليد مي كند كه دوباره منجمد مي شود و طول آن به قدري زياد است كه مي تواند دوباره صفحه منجمد بزرگي بسازد.»
ساشا كارتر اقيانوس شناسي كه صفحات منجمد قطب جنوب را مطالعه مي كند نيز مي گويد:«تحقيقات جديد نشان مي دهد كه آب زيريخچال ها دوباره منجمد مي شود و صفحاتي منجمد با ابعادي عظيم ايجاد مي كند.»
محققان باور دارند كه آب زير صفحات يخ به دو طريق منجمد مي شود. يكي اين كه آبي كه در زير دره هاي پوشيده از صفحات يخ جمع مي شود دوباره منجمد مي گردد. آن هم موقعي كه از زير بخش هاي باريك تر صفحات يخ كه در مقابل دماهاي سرد سطح كمتر عايق است عبور مي كند.
همچنين موقعي كه آب به ديوارهاي دره فشار مي آورد، با تجربه يك تغيير سريع در فشار كه يك فرايند منجمد كننده به نام فوق العاده سرد شناخته مي شود دوباره منجمد مي شود.
حالا ما چيزهاي زيادي درباره صفحات يخ مي دانيم و مي دانيم كه چگونه به افزايش سطح درياها منجر مي شوند. پرسش اينجا است كه چقدر به افزايش سطح درياها منجر مي شوند و با چه سرعتي؟
منبع: http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=antarctic-ice-grow-from-bottom
| < قبلی | بعدی > |
|---|
