حمیده احمدیان راد
مطالعه اي جديد نشان مي دهد پرندگان دنیا را رنگي تر از ما مي بينند. آنها برخلاف انسان ها مي توانند نور ماوراي بنفش را ببينند. پرندگان در چشم هايشان به جاي گيرنده سه رنگ، گيرنده چهار رنگ دارند كه به آنها اجازه مي دهد تا بهتر بين رنگ ها تميز قايل شوند. اين تفاوت به ويژه وقتي كه پرندگان به سراغ تخم هايشان مي روند بيشتر مشهود است.
محققان مي گويند كه انسان ها و پرندگان بيشتر تنوع رنگي موجود در پوسته تخم ها را مشابه هم مي بينند. اما درعين حال رديفي از رنگ ها وجود دارند كه احتمالاً نقش مهمي در زندگي پرندگان ايفا مي كنند درحالي كه چشمان ما آنها را نمي بيند. براي مثال، ما به رنگدانه اشعه ماوراي بنفش توجهي نشان نمي دهيم. درحالي كه اين رنگدانه به پرندگان كمك مي كند بين تخم هاي خودشان و تخم های گونه هاي ديگر تمايز قايل شوند.
در ميان مهره داران، پرندگان به خاطر گذاشتن تخم هايي با پوسته هاي حاوي ماده رنگي، بي همتا هستند. البته دانشمندان احتمال مي دهند كه تخم هاي اجداد آنها سفيد بوده است و هيچ يك از رنگ ها و اشكالي كه حالا وجود آنها روي تخم هاي پرندگان معمول است را نداشته است.
محققان همچنين به اين نكته توجه كرده اند كه رنگ پس زمينه پوسته تخم ها (رنگ پشت اشکال) بین گونه هاي پرندگان، از نقاط مختلف در شجره تكاملي آنها متفاوت است كه اين امر در مطالعات مربوط به تنوع رنگ ها مهم است.
گروهي كه به رهبري فيليپ كاسي از دانشگاه بيرمنگام انگلستان اين تحقيق را انجام داده، طول موج هاي نور منعكس شده از 2190 تخم مربوط به 251 گونه پرنده را اندازه گيري كرده است. گروه براي انجام مطالعه روي رنگ پس زمينه متمركز شده است.
محققان مي گويند كه مهم ترين اختلاف بين گونه ها در طول موج كوتاه –يا ماوراي بنفش- منطقه طيف رنگ رخ داده. اين اختلاف در دنياي پرندگان مفاهيمي دربردارد. به ويژه اين كه برخي از گونه هاي پرندگان دزدكي تخم هايشان را وارد لانه پرندگان ديگر مي كنند. البته مطالعه اي كه در سال 2008 در جمهوری چك انجام شد هم نشان داد كه اگر تخم هاي چكاوك هاي بلك كپ با نور ماوراي بنفش رنگ آميزي شوند و در لانه بلك كپ ديگري قرار داده شوند، بيشتر احتمال دارد كه اين چكاوك تخم ها را پس بزند. مطالعه اي ديگر نيز حاكي از اين بود كه كلاغ زاغي ها تخم هاي فاخته هايي كه با سدی از اشعه ماوراي بنفش پوشیده شده بود را بيشتر پس مي زنند.
باور بر اين است كه رنگ روی تخم براي اين است كه پرندگان تخم هايشان را تشخيص دهند، آنها را از چشم شكارچيان پنهان كنند يا از تخم ساير پرندگان تقليد كنند. رنگ به صورت نقطه نقطه ها يا اشكال ديگر روی تخم احتمالاً نقش ساختاري ديگري هم بازي می كند. به عنوان مثال پوسته تخم را تقويت و به رشد جوجه داخل آن كمك مي كند.
رنگ تخم ها از دو رنگدانه یعنی رنگدانه آبي- سبز بيليوردين و قرمز- قهوه اي پروتوپورفيرين می آید. كه هر دو از محصولات تفكيك هموگلوبين هستند. خود رنگ بندي تخم ها هم از اسرار محسوب مي شود.
درواقع محققان جواب صریحی برای این معما ندارند که چگونه اين رنگدانه ها با هم تركيب مي شوند و رنگ بندی های مختلف روی تخم ها را تولید می کنند. یکی از محققان دست اندرکار این تحقیق مي گويد:«شما انتظار داريد دو قله رنگ را در تخم پرندگان ببينيد. يكي آبي و ديگري رنگی مايل به قرمز. درحالي كه با اين طول موج هاي متوسط مواجه مي شويد.»
محققان اين منطقه ميانه را منطقه طيفي مي يابند كه واقعاً حاوي بيشترين تنوع است، و اين امر حتي بين گونه هاي نزديك و مرتبط به هم يافت مي شود كه دلالت دارد بر اين كه سازگاري بسياري از گونه هاي خاص ممكن است دراين رنگ ها دخيل باشد.
درضمن، آنها فهميدند كه رنگ هاي مايل به قرمز بيشتر احتمال دارد تا در طول تكامل از آسيب محفوظ بمانند يا بي تغيير بمانند كه بر سودمندي تكاملي اين رنگدانه دلالت دارد.
البته هنوز هيچ نظريه درخشاني وجود ندارد كه دلیل تنوع قابل توجه در رنگ بندي پوسته تخم را توضيح دهد.
منبع: http://www.foxnews.com/scitech/2010/08/24/eggshells-look-colorful-eyes-birds/
| < قبلی | بعدی > |
|---|
