حميده احمديان راد
برخلاف عقيده بسياري از دانشمندان و همين طور عامه مردم، آفريقا دو گونه فيل دارد نه يك گونه. به عبارتي فيل جنگل هاي آفريقا يك گونه مشخص و متمايز از فيل ها است و با فيل منطقه ساواناي آفريقا فرق دارد. اختلاف فيل جنگل هاي آفريقا با فيل منطقه ساواناي اين قاره در حد تمايز فيل آسيايي از ماموت پشمالو است كه نسلش منقرض شده است. ساوانا به علفزارهاي مناطق گرمسيري با درختان پراكنده گفته مي شود.
محققان با استفاده از تجزيه و تحليل هاي ژنتيكي به اين نتيجه رسيده اند كه فيل ساواناي آفريقا و فيل جنگل هاي آفريقا كه از نظر قواره كوچك تر است چند ميليون سال پيش از هم جدا شده اند و مسير جداگانه اي را پيموده اند. (به مقاله از ماموت ها تا فیل های امروزی مراجعه کنید.)
آنها دي ان اي فيل هاي امروزي يعني فيل هاي آفريقايي و آسيايي را با دي ان اي استخراج شده از گونه هاي منقرض شده فيل ها با هم مقايسه كردند. اين دو فيل منقرض شده ماموت پشمالو و مستودون نام دارند.
ماموت ها و مستودون ها در پايان عصر يخبندان، يعني حدود ده هزار سال پيش در جريان انقراض بزرگ از ميان رفتند. بسياري از اين جانوران به وسيله انسان ها شكار شدند. مكان هاي باستان شناسي مختلفي در سراسر جهان يافت شده كه اين جانوران در آنها كشته و سلاخي شده اند. ماموت ها و مستودون ها به منظور استفاده از گوشت، استخوان هايشان شكار مي شدند و تاروپودشان هم در غذا و هم در اهداف ديگري شامل ساخت خانه مورد بهره برداري قرار مي گرفت.
قد ماموت هاي بزرگسال تا شانه حدود سه متر بوده است. آنها عاج هاي بلند و پوششي از موهاي بلند قرمز يا زرد داشته اند. به همين دليل است كه آنها گاهي به عنوان ماموت هاي پشمالو توصيف مي شوند. ماموت ها در شمال اروپا و شمال آمريكا وجود داشته اند. مستودون ها كمي كوچك تر از ماموت ها بودند. (بين دو تا سه متر قد داشتند) آنها بي مو بودند.
البته استخراج رشته دي ان اي از دو فسيل ماموت و مستودون و قرار دادن آنها در كنار دي ان اي هاي فيل هاي امروزي چالش عمده اي برای دانشمندان بوده است.
با اين حال محققان توانستند داده هايي كافي براي بررسي ميليون ها سال تكامل اين گونه ها و زماني كه براي اولين بار از هم جدا شدند جمع آوري كنند.
آنها بر اين اساس مي گويند که انشعاب فيل ساواناي آفريقا و فيل جنگل هاي آفريقا از يكديگر در همان حول و حوش زمان انشعاب فيل آسيايي و ماموت پشمالو صورت گرفته است.
احتمال اين كه اين دو گونه از يكديگر متمايز باشند براي اولين بار در سال 1379 مطرح شد. اما تا اين زمان شواهد علمي قانع كننده اي در اين زمينه به دست نيامده بود.
پيش از اين تاريخ بسياري از طبيعت شناسان باور داشتند كه فيل ساواناي آفريقا و فيل جنگل هاي آفريقا با اين كه از نظر اندازه با هم متفاوتند اما دو جمعيت از يك گونه هستند. متوسط قد فيل ساوانا تا شانه ها 3.5 متر است درحالي كه قد فيل جنگل ها تا شانه هايش 2.5 متر است. وزن فيل ساوانا هم بين شش تا هفت تن است كه تقريباً دوبرابر وزن فيل جنگل است.
تجزيه و تحليل دي ان اي اين فيل ها در اين تحقيق طيف گسترده اي از تنوع ژنتيكي را در درون هرگونه نشان داد. فيل ساواناي آفريقا و ماموت پشمالو تنوع ژنتيكي خيلي پاييني دارند، در حالي كه فيل آسيايي تنوع متوسطي دارد و فيل جنگل هاي آفريقايي تنوع ژنتيكي بسيار بالايي دارد. محققان باور دارند كه سطوح متفاوت رقابت توليد مثلي ميان نرهاي گونه ها باعث اين تفاوت ها شده است.
به این ترتیب حالا دانشمندان مي داننند كه لازم است براي حفاظت از اين دو گونه به عنوان دو واحد مختلف به آنها نگاه کنند. از 60 سال پيش تاكنون، همه فيل هاي آفريقايي همانند يك گونه محافظت مي شدند. حالا مي دانند كه فيل هاي ساوانا و جنگلي آفريقا جانوران بسيار متمايزي از يكديگر هستند و فيل جنگل بايد براي اهداف حفاظتي در اولويت قرار بگيرد.
منبع: http://www.physorg.com/news/2010-12-africa-elephant-species.html
| < قبلی | بعدی > |
|---|
