حميده احمديان راد
يك گروه تحقيقاتي با تجزيه و تحليل جوامع پيچيده و خوب تكامل يافته موجود در طبيعت كه خوب سازماندهي شده اند و در آنها كشمكش و زدوخورد به حداقل رسيده به نتايج جالبي رسيده است. از جمله اين كه در اين جوامع كارگران نقش محوري دارند.
نتايج اين تحقيق كليد درك روند تكاملي جوامع پيچيده است كه اعضاي آن به يكديگر متكي اند. در اين جوامع پيچيده – صد ميليون ساله- سازوكارهايي تكامل يافته است كه ثبات جامعه و حل تعارضات را تضمين مي كند.
اين تحقيق كه دكتر رابرت هاموند و دكتر ريچارد گيل از بخش زيست شناسي دانشگاه لستر انجام داده اند خود آنها را شگفت زده كرده است. به گفته آنها مورچه هاي كارگر اسپانيايي با روشي بي رحمانه تعيين مي كنند كه چه كسي ملكه شان بشود و به اين ترتيب حق توليد مثل را به دست آورد. اين در حالي است كه مورچه ها در فرانسه، آلمان و انگلستان نسبت به اين امر بي تفاوت ترند.
به اين ترتيب درحالي كه مورچه هاي كارگر اسپانيايي ملكه هاي رقيب را آزار مي دهند يا حتي مي كشند تا ملكه شان را انتخاب كنند، مورچه هاي كارگر انگليسي به هيچ وجه مهاجم و سلطه جو نيستند و به هر تعداد ملكه كه وجود داشته باشد وفادارند.
اين يافته مي تواند كاربردهاي مهمي داشته باشد. دكتر هاموند مي گويد:«بعضي از مورچه ها آفتند و در عين حال مورچه هاي مهاجمي هستند كه كشورها و قاره ها را فرامي گيرند. اين مورچه هاي ويرانگر زيان مالي زيادي به بار مي آورند. در شماري از موارد تهاجم، مورچه ها به خاطر يك تغيير در سازماندهي اجتماعيشان به جايي حمله مي كنند. بنابراين درك تفاوت ها در سازماندهي اجتماعي گونه هاي مهاجم و غيرمهاجم احتمالاً به حل اين گونه مشكلات كمك مي كند.»
اين مطالعه چهارساله نشان مي دهد جوامع مورچه هاي اسپانيايي كه تنها يك ملكه برآنها فرمان مي راند، از تركيب واحدهاي تك خانوادگي تشكيل شده اند. اما جوامع مورچه هاي انگلستان تركيب پيچيده تري از واحدهاي خانوادگي هستند و در آنها تعداد زيادي ملكه هم زادوولد مي كنند.
براساس اين مطالعه مورچه هاي كارگر اسپانيايي حقيقتاً انقلابي هستند. در حالي مورچه هاي كارگر بريتانيايي بي تفاوت ترند. دكتر هاموند مي گويد:«ما پيش از اين مي دانستيم كه مورچه هاي كارگر بازيگران مهمي در داخل اجتماعاتشان هستند. اما اين اولين باري است كه مشخص مي شود مورچه هاي كارگر اين چنين بر توليدمثل ملكه ها تأثيرگذارند. همچنين اختلاف در اعمال قدرت مورچه هاي كارگر اسپانيايي مهاجم و مورچه هاي بريتانيايي و ... كه اصولاً بي تفاوت تر هستند جالب است.»
دكتر گيل نيز مي گويد:«بسياري از جانوران- شامل انسان ها- در گروه هاي اجتماعي زندگي مي كنند. همه ما مي دانيم كه اعضاي اين گروه ها به زدوخورد و بحث هايي كه اغلب بينشان تسري مي يابد علاقه دارند. جوامع مورچه ها يكي از يكپارچه ترين و پيچيده ترين جوامعي هستند كه در طبيعت يافت مي شوند و به همين دليل افراد زيادي علاقه دارند بدانند كه آيا در داخل جوامع مورچه ها هم تعارضات و زدوخوردهايي به وجود مي آيد يا نه و اگر بله چگونه براي آنها راه حل پيدا مي كنند. از آن جايي كه مورچه ها ميليون ها سال است كه در جوامع پيچيده اي زندگي مي كنند و همكاري نقش بسزايي در موفقيتشان دارد فهم سازوكارهايي كه چنين بحث ها و تعارضاتي را حل مي كند بايد تكامل يافته باشد.» اين دو محقق تأكيد مي كنند كه بحث تعيين سردسته اجتماعات و اين كه چه كسي توليد مثل كند تنها منحصر به مورچه ها نيست. بلكه در جانوراني كه به شكل اجتماعي زندگي مي كنند عموميت دارد.
دكتر هاموند مي گويد:«ما سعي كرديم بفهميم بحث ها برسر اين كه چه كسي سردسته كلني هاي مورچه ها باشد چگونه حل و فصل مي شود. البته اين موضوع كه چه كسي توليد مثل كند فقط منحصر به مورچه هايي كه ما مطالعه مي كنيم نيست. بلكه يك وضعيت عمومي در جانوراني است كه به شكل اجتماعي زندگي مي كنند. در ميركت ها، تنها چند ماده توليد مثل مي كنند. در رت هاي مول (جانوري كه در شرق آفريقا در زير زمين زندگي مي كند) تنها يكي توليد مثل مي كند. درحالي كه در شيرها همه ماده ها در يك گروه اجتماعي توليدمثل مي كنند. هدف از اين تحقيق يافتن پاسخ اين پرسش است كه چرا چنين تفاوتي در توليدمثل جانوراني كه به طور اجتماعي زندگي مي كنند وجود دارد.»
به هرصورت اين محققان به اين نتيج رسيده اند كه در جمعيت مورچه هاي توييگ اسپانيايي تنها يك ملكه توليدمثل مي كند- حتي با اين كه ملكه هاي ديگري كه در لانه هستند مستعدند.
هاموند مي گويد:«ما شواهدي پيدا كرديم مبني بر اين كه درحقيقت كارگران قدرت را در دست دارند.»
اما اين قدرت كارگري در همه جمعيت هاي مورچه هاي توييگ پيدا نمي شود. درحقيقت در كلني هاي مورچه اي توييگ در بريتانيا، فرانسه و آلمان و بسياري از مكان هاي ديگر – كارگران به هيچ وجه به ملكه ها حمله نمي كنند و چند ملكه زادوولد را انجام مي دهند. كلني در اين مورچه ها اجتماعي از چند خانواده است، برخلاف يك خانواده تك در اسپانيا يافت مي شود.
تاكنون نقش كارگران در بحث تعيين ملكه اي كه زادوولد مي كند ناديده گرفته شده بود. همچنين تصور مي شد كه يك گونه ويژه اغلب فكر مي شد كه تشكيلات اجتماعي را معين كرده باشند اين كار نشان مي دهد كه گونه ها مي توانند در جنبه هاي اساسي اين كه چگونه اجتماعاتشان سازماندهي شوند متفاوت باشند.»
البته محققان هنوز بايد به تحقيقاتشان ادامه دهند و مشخص كنند كه چرا مورچه هاي كارگر اين گونه رفتار مي كنند و همچنين چرا رفتارهايشان با هم متفاوت است. آنها شايد اين دلايل را در طبيعت (ژن ها) و نوع تغذيه اي كه مورچه ها در بريتانيا و اسپانيا و ... دارند بيابند.
منابع: http://www.sciencedaily.com/releases/2010/11/101102191839.htm
| < قبلی | بعدی > |
|---|
