حميده احمديان راد
در سال 2003 موج عظيم گرما تنها در قاره اروپا، يعني منطقه اي كه گرما تهديد اصلي محسوب نمي شود، جان 30 هزار نفر را گرفت. اما تلفات ناشي از گرما تنها به انسان ها منحصر نمي شود. بلكه در طول موج هاي مختلف گرما، مرگ هاي دسته جمعي در ميان پرندگان وحشي و بعضي از پستانداران نيز رخ داده است. اين در حالي است كه برخلاف انسان ها، پرندگان نمي توانند پناهگاه يا آب شيرين پيدا كنند تا از گرماي ويرانگر جان سالم به در برند. با اين وصف چشم انداز ادامه حيات پرندگان به ويژه پرندگان بياباني در شرايط افزايش دماي زمين چيست؟
بلر ولف استاد زيست شناسي دانشگاه نيومكزيكوي آمريكا و همكارش اندرو مك چني از دانشگاه پرتوريا در آفريقاي جنوبي در اين باره كه افزايش دماي زمين چگونه بر جمعيت پرندگان بياباني اثر خواهد گذاشت تحقيقي را انجام داده اند. آنها براساس اين تحقيق نتيجه گرفتند كه در زمان هجوم امواج گرما، افزايشي معادل دو درجه فارنهايت در دماي هوا، ميزان از دست دادن آب در يك پرنده كوچك را دو برابر مي كند و اثر مهمي بر طول عمرش به جا مي گذارد.
يك مركز دولتي تغييرات آب و هوايي در آمريكا پيش بيني مي كند كه ظرف چند صد سال آينده دماي سياره به طور متوسط بين 3.5 و 6.5 درجه فارنهايت بالا خواهد رفت. اين افزايش براي انسان معمولي خيلي زياد به نظر نمي رسد، اما مطابق يافته هاي ولف مي تواند براي پرندگان و بعضي از پستانداران مهلك باشد. چراكه فركانس و شدت فزاينده امواج گرما را نتيجه مي دهد.
به خاطر همين وقتي دماي هوا بالا مي رود، پرندگان و جانوران ديگر بايد از طريق تبخير آب از سراسر پوست و با تند شدن ضربان قلب، از دست گرماي بدن و محيط زيستشان خلاص شوند. وقتي دماي هوا افزايش مي يابد، تبخير بر سرعت از دست دادن آب بدن پرنده مي افزايد و از دست دادن بيش از حد آب توانايي آن را براي خنك شدن كاهش مي دهد. در نتيجه دماهاي بالاي هوا مي تواند باعث تشديد گرماي بدن پرنده شود كه آسيب رسيدن به بافت هاي بدن، نارسايي اندام ها و لخته شدن خون را به دنبال دارد و به سرعت به مرگ آن منتهي مي شود.
ولف و مك چني اثرات افزايش دماي زمين و امواج گرمايي شديدتر را بر ذخيره آب پرندگان مختلف بياباني بررسي كرده اند. آنها براي اين كار مدل رياضي اي را مورد استفاده قرار دادند و به اين وسيله عواقب هجوم امواج گرمايي دهه 2080 ميلادي را برآورد كردند. آنها اين برآورد را براساس هزينه هايي كه پرندگان در دو منطقه داغ بياباني در آريزوناي آمريكا و بردزويل استراليا به خاطر بالا رفتن دما پرداخت كرده اند، انجام دادند. تحقيقات آنها نشان مي دهد كه با هجوم امواج گرمايي در دهه 2080 ميلادي، پرندگان كوچك در مقايسه با پرندگان بزرگ تر آب بيشتري از دست خواهند داد كه به كاهش زياد در طول عمر پرندگان كوچك منتهي مي شود. به طوري كه طول عمر پرندگان كوچك ممكن است 30 تا 40 درصد كاهش يابد. به طوركلي نيز افزايش دما و به دنبال آن افزايش نسبت از دست دادن آب مي تواند طول عمر همه گونه هاي پرندگان زير 100 گرم را تا 25 درصد كاهش دهد. به طوركلي هم با شديدتر شدن امواج گرمايي امكان از دست دادن آب در بسياري از گونه هاي پرندگان وجود دارد. گرما به آساني مي تواند پرندگان را در هم بشكند و آنها ممكن است نتوانند دماي بدنشان را زير اين سطح شكنندگي نگه دارند. ولف مي گويد:«اين وضعيت همين حالا در استرالياي غربي و هند پديده اي عادي است.»
به اين ترتيب محققان براساس تحقيقاتشان بر اين نكات كليدي تأكيد مي كنند: 1-آب در بيابان ها خيلي كمياب است. 2-پرندگان وقتي هوا خيلي گرم مي شود، غيرفعال و بي حال و سست مي شوند. (آنها يك مكان سايه پيدا مي كنند تا بنشينند و همانجا بمانند.) 3-امواج گرما مناطق بزرگي را مي پوشاند به طوري كه پرندگان به آساني نمي توانند پرواز كنند. البته ولف تأكيد مي كند كه مدل ها و داده هاي او درباره پرندگان بياباني يا آب و هواهاي گرم و خشك كاربرد دارد.
هم اينك مرگ و مير پرندگان در استراليا و هند براثر گرما احتمال از بين رفتن بعضي از گونه ها در بعضي از مناطق و در طي دهه هاي متوالي را مطرح كرده است. اثرات طولاني مدت اين مرگ ها بر گروه هاي ديگر جانوري و نيز گياهان هنوز ناشناخته است.
منبع: http://www.sciencedaily.com/releases/2010/08/100805143001.htm
| < قبلی | بعدی > |
|---|
