حمیده احمدیان راد
خبر ماده اوليه روزنامه است. خبر واقعه اي جالب يا افكاري را بيان مي كند كه ارزش گفتن داشته باشند. خبر بايد به نظر مردم مهم، جالب، جديد و عيني باشد. يعني واقعاً اتفاق افتاده باشد. براي دانستن اين كه چه مطالبي در روزنامه قابل چاپ است اينجا را كليك كنيد.
اخبار چه كوتاه و چه بلند به سؤال هاي زير پاسخ مي دهند:
كه: چه كسي يا كساني در واقعه شركت يا دخالت دارند؟
كي: زمان وقوع واقعه چه موقع است؟
كجا: واقعه در چه محلي اتفاق افتاده؟
چه: خود واقعه چيست؟
چرا: علت وقوع واقعه چيست؟
چگونه: واقعه به چه شكلي روي داده؟
شم خبري به كمك بعضي از خبرنگاران مي آيد. آنها ممكن است احساس كنند به زودي اتفاق جالبي رخ مي دهد
همان طور كه در هر مطلب روزنامه اولين كلمات مهم اند، درابتداي خبر هم بايد جالب ترين وگيراترين كلمات و نكات خبر را قرار داد. در پاراگراف اول خبر كه همان ليد است خلاصه داستان بيان مي شود و به سؤالات كه، كي، كجا، چه، چرا و چگونه به طور خلاصه پاسخ داده مي شود. البته ممكن است بسته به موضوع خبر واهميت جواب دادن به بعضي از پرسش ها، از جواب دادن به يكي دو سؤال صرف نظر كرد تا ليد طولاني نشود.
سپس مي توان خبر را تشريح كرد. يعني اطلاعات را مفصل تر بيان كرد و وقايع را همان طور كه اتفاق افتاده توصيف كرد. بسياري از مردم روزنامه مي خرند تا اطلاعات بيشتري درباره يك خبر به دست بياورند. چون راديو و تلويزيون به سرعت اخبار را منتشر مي كنند ولي وقت كافي ندارند تا آنها را به طور دقيق تشريح و تحليل كنند. البته بايد توجه داشت كه تشريح خبر همان دادن اطلاعات بيشتر درباره موضوع است ونبايد نظرات شخصي را در آن دخالت داد. روزنامه جايي هم براي دخالت دادن نظرات شخصي دارد كه به آن تفسير مي گويند.
در حال حاضر خبرگزاري ها يا شبكه هاي خبري راديويي و تلويزيوني به سرعت اخبار را به دست مي آورند وآنها را در اختيار همگان قرار مي دهند. براي آشنايي با نحوه كار يك شبكه خبري تلويزيوني اينجا را كليك كنيد.
بنابراين روزنامه ها اخبار خبرگزاري ها را مي گيرند. اشتباهات آنها را تصحيح مي كنند (چون اين خبرها به سرعت توسط خبرگزاري ها دريافت و منتشر مي شوند اشتباهاتي دارند). همچنين اگر درباره يك موضوع چند خبر باشد آنها را دركنار هم قرار داده و چاپ مي كنند. البته خبرنگاران روزنامه ها خودشان هم خبرهايي را توليد مي كنند.
نحوه نگارش اخبار ساده و روان است. در خبر از جملات كوتاه استفاده مي شود. نبايد در خبر كلمات و جملات سخت به كار برد. جملات بايد محكم و با قاطعيت باشند. خبر بايد پاراگراف هاي جدا از هم داشته باشد. بعد از ليد كه اولين و مهمترين بخش خبر است پاراگراف هاي ديگر به ترتيب اهميت آورده مي شوند. يعني مطالب مهم تر اول قرار مي گيرند و مطالب كم اهميت تر در پاراگراف هاي آخر آورده مي شوند. اين شيوه نگارش خبر سبك هرم وارونه نام دارد. اين سبك اين امكان را مي دهد كه اگرلازم باشد پاراگراف هاي آخر حذف شوند بدون اينكه خبر ناقص شود. براي آشنايي با سبك هرم وارونه و ساير سبك هاي نگارش مطالب روزنامه اينجا را كليك كنيد.
از كجا خبر به دست بياوريم؟
خبرنگاران باهوش مي دانند از كجا، كي و چگونه خبر به دست بياورند. افراد مهم مي توانند خبرهاي جالبي به خبرنگار بدهند. ولي خبرنگار، به خصوص خبرنگار تازه كار مي تواند از موضوعات ساده و روزمره هم اخبار مهم و دست اول به دست آورد. وي با ديدن يك اتفاق و حتي موضوعي كه به طور روزمره اتفاق مي افتد، پيگيري آن موضوع و سماجت در كسب اطلاعات بيشتر راجع به آن مي تواند خبر مهمي توليد كند.
محل هايي هم وجود دارند كه با مراجعه به آنها مي توان اطلاعاتي درباره موضوعات مختلف به دست آورد. سازمان آتش نشاني مي تواند درباره آتش سوزي ها اطلاعاتي بدهد. همچنين كارشناساني هستند كه درباره موضوعي تحقيق كرده اند يا اطلاعاتي درباره آن دارند.
در روزنامه يك خبرنگار يك يا چند حوزه دارد كه در واقع همان تخصص اوست و اخبار حوزه اش را دنبال مي كند. يك خبرنگار ورزشي مي تواند درباره فوتبال بنويسد و ديگري اخبار مربوط به كشتي را دنبال كند. اگر تعداد خبرنگاران ورزشي در آن روزنامه كم باشد يك خبرنگار ناچار مي شود حوزه هاي بيشتري داشته باشد. ولي معلوم است كه اگر خبرنگار حوزه هاي كمتري داشته باشد مي تواند در آنها تخصص پيدا كند و به مرور زمان در آن حوزه به شخصيت شناخته شده اي تبديل شود وحتي مشاغل مهمي به او پيشنهاد مي شود.
رفت و آمد با مردم وگفت و گو با آنها به خبرنگار كمك مي كند تا با مسايل اجتماعي آشنا شود و بتواند اخبار مربوط به آنها را دنبال كند. خبرنگار بايد اعتماد اشخاصي را كه مي توانند اخباري به او بدهند جلب كند تا به موقع از آنها كسب خبر كند.
هر خبرنگار دفتر تلفني دارد كه درآن شماره تلفن و احتمالاً نشاني افراد يا كساني را كه مي توانند اخباري در اختيارش قرار دهند يادداشت مي كند. او بايد در مواقع لزوم اطلاعات مربوط به يك موضوع را بررسي كند. بنابراين مي تواند براي خودش يك آرشيو از مطالب روزنامه ها يا مجلات درست كند. آرشيو خود روزنامه ها مي توانند اطلاعات خوبي در اختيار خبرنگار قرار دهند. البته در كنار تمام اينها خبرنگار بايد درباره موضوعات مختلف مطالعه كند تا هم شيوه نگارشش را تقويت كند و هم اطلاعاتش را بخصوص در مورد حوزه هايش بالا ببرد. در كنار اينها خبرنگار لازم است در كسب و نگارش اخبار سرعت عمل داشته باشد. وگرنه خبرنگاران و روزنامه هاي ديگر خبر را زودتر از او به دست مي آورند و ممكن است روزنامه محل كارش آن خبر را نتواند به موقع چاپ كند.
گاهي براي به دست آوردن بعضي از خبرها به زحمت زيادي نياز نيست. چون اشخاص، سازمان ها، احزاب، انجمن ها و... خودشان اخباري را در اختيار روزنامه ها قرار مي دهند و روزنامه ها از بين آنها خبرهايي را كه قابل چاپ است انتخاب مي كنند.
در مواقعي اشخاص و يا سازمان ها خودشان مايل اند خبرهايي را در اختيار خبرنگار قرار دهند. اين غالباً زماني اتفاق مي افتد كه مي خواهند درباره كارهاي مثبتي كه انجام داده اند صحبت كنند و يا مشكلاتي وجود دارد كه بهتر مي بينند مردم از آنها آگاهي پيدا كنند و يا مي خواهند رقييشان را از ميدان بدر كنند. اما مواقعي هست كه سازمان ها يا اشخاص دوست ندارند اطلاعاتي منتشر شود. به عنوان مثال سازماني كه بودجه دولت را درست مصرف نكرده نمي خواهد اسمش سر زبان ها بيفتد. بنابراين اطلاعاتي در اختيار خبرنگار قرار نمي دهد وحتي از او مي خواهد موضوع را پيگيري نكند. در اين صورت خبرنگار براي گرفتن خبر با مشكلاتي مواجه مي شود وناچار مي شود از راه هاي ديگري خبر مورد نظرش را دريافت كند. هر چه در كشوري آزادي بيان بيشتري وجود داشته باشد خبرنگار در گرفتن و انتشار خبر با مشكلات كمتري مواجه مي شود و موضوعات زيادي مي توانند به خبر تبديل شوند.
بعضي از خبرها را مردم در اختيار روزنامه ها قرار مي دهند. خبرنگاران براي بررسي بيشتر به محل مي روند و يا با سازمان ها در مورد آن تماس مي گيرند. گاهي مراكز مختلف برنامه هايي را تدارك مي بينند و از خبرنگاران براي پوشش خبري موضوع دعوت مي كنند. مثلاً سميناري تشكيل مي شود و يا رئيس جمهور كنفرانس خبري مي گذارد و از خبرنگاران دعوت مي شود در آنها شركت كنند. مسابقات ورزشي، سوانح طبيعي مثل سيل يا زلزله، وقوع جرم، وقايع جديد سياسي و اقتصادي، بورس، موضوعات اجتماعي، سمينارها و كنفرانس ها، چاپ كتاب، نمايش فيلم و تئاتر جديد از جمله موضوعاتي هستند كه مي توان درباره آنها خبر تهيه كرد. براي آشنايي ابتدايي با سوژه هايي كه نوجوانان مي توانند با استفاده از آنها روزنامه درست كنند و به طور كلي حرفه روزنامه نگاري اینجا را کلیک کنید.
خبر اختصاصي
بعضي از خبرنگاران خبري به دست مي آورند كه همكاران ديگرشان به آن دست پيدا نكرده اند. به اين خبرها خبر اختصاصي مي گويند. بعضي از خبرنگاران از يك موضوع به ظاهر عادي خبر درست مي كنند. مثلاً با ديدن افزايش كرايه تاكسي با پيگيري موضوع از اتحاديه تاكسي داران و مراكز دولتي به خبري جديد دست پيدا مي كنند. بعضي از خبرنگاران دوستان با نفوذ و منابع مطلع معتبري براي خودشان دست و پا مي كنند كه در مواقعي اخبار خوبي به آنها مي دهند. شم خبري هم به كمك بعضي از خبرنگاران مي آيد. آنها ممكن است احساس كنند به زودي اتفاق جالبي رخ مي دهد و با تماس با نمايندگان مجلس، احزاب، سازمان هاي دولتي و بعضي اشخاص زودتر از بقيه به خبر دست پيدا مي كنند. معلوم است كه اين كار ساده اي نيست مگر اينكه خبرنگار به طور مداوم اخبار حوزه اش را پيگيري كند، با منابع مطلع در تماس باشد و دايم اطلاعات مربوط به حوزه اش را مطالعه كند.
واقعيت اين است كه كار خبرنگاري چندان كار مشكلي نيست. پيگيري مداوم، ارتباطات خوب و مطالعه مي تواند از هر كسي خبرنگار درست كند.
شما هم مي توانيد شم خبري خودتان را آزمايش كنيد. اخبار جالب مربوط به محله يا مدرسه تان را جمع آوري كنيد و بخشي از روزنامه مدرسه تان را با آن پر كنيد. در تنظيم اخبار همواره به جواب سؤال هاي كه، كي، كجا، چه، چرا وچگونه توجه داشته باشيد.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
