زمانی سوار شدن بر خودروهای بزرگ هشت سیلندری و استفاده از انبوه لوازم مصرفی نشانه پیشرفت تلقی میشد. اما چند سالی است درست مصرف کردن به خاطر حفظ محیط زیست ارزش تلقی میشود و محیط زیست دیگر واژهای تفننی نیست. به طوری که افکار عمومی از دولتها و شرکتها میخواهند برای حفظ زمین و سلامت عمومی در قبال حفظ محیط زیست مسئولیت بپذیرند. پذیرش مسئولیت اجتماعی از سوی مردم و دولتها و شرکتها در قبال محیط زیست به این معنی است که همگی در نحوه مصرف منابع تجدید نظر کنیم.در واقع واژههایی نظیر شهرسازی سبز، تولید سبز، مسافرت سبز و . . . که مدتی است در جهان کاربرد زیادی پیدا کرده است، با همین هدف به وجود آمده اند. منظور از به کار بردن این ترکیبات لغوی، نشان دادن توجه بیشتر به حفظ محیط زیست است. در مسافرت سبز گردشگران میکوشند از آب و انرژی کمتری استفاده کنند و به طبیعت صدمه نزنند. در تولید سبز کارخانجات تلاش میکنند مواد آلاینده کمتری وارد محیط زیست کنند و میکوشند تا برای تولید، به میزان بیشتری از مواد بازیافتی استفاده کنند. در شهرسازی سبز هم بناها به گونهای ساخته میشوند که انرژی و آب کمتری نیاز داشته باشند. به این ترتیب شکل معماری ساختمانها در شهرسازی سبز تغییر میکند.
عواقب مصرف بیرویه انرژی و سهم ما در این روند
ما تاکنون به دلیل وجود ذخایر عظیم سوختهای فسیلی در کشورمان، به صرفه جویی در مصرف انرژی توجه چندانی نداشته ایم. نتیجه این که نه تنها زمانی فرا میرسد که به خاطر رشد بیرویه مصرف انرژی ناچاریم همه منابع فسیلی را در داخل کشورمان به مصرف برسانیم و چیزی برای صادر کردن باقی نمیگذاریم، بلکه محیط زیست خود و محیط زیست جهانی را هم به شدت آلوده میکنیم. هم اینک ما سالانه 381 میلیون تن دی اکسید کربن تولید میکنیم که از این نظر در رتبه هجدهم جهان قرار داریم و در میان کشورهای در حال توسعه از جمله عمده ترین تولیدکنندگان گازهای گلخانهای هستیم. این در حالی است که هر سال هم پنج درصد بر میزان تولید این گاز در کشورمان افزوده میشود. بر اساس آمارهای مختلف بین 75 تا 90 درصد گازهای گلخانهای در کشور ما بر اثر مصرف زیاد سوخت و انرژى ایجاد مىشود. بهترین راه حلی که تاکنون برای این معضل ارائه شده این است که از سوختهای فسیلی درست استفاده کنیم و در فکر جایگزینی آنها با سوختهای دیگر باشیم. برای کسب اطللاعات بیشتر درباره این که چرا افزایش گازهای گلخانه ای و گرم شدن زمین خطرناک است، اینجا را کلیک کنید.
از جمله بحثهای عمدهای که مصرف زیاد انرژی به راه انداخته است بحث افزایش گازهای گلخانهای و گرم شدن زمین است. امریکا از این نظر متهم اصلی است. اما چنان که گفتیم مصرف زیاد و بد منابع باعث شده که کشور ما هم به نسبت خود سهم زیادی در گرم شدن زمین داشته باشد. نتیجه گرم شدن زمین این است که هوای اطراف ما تغییر میکند. بعضی از مناطق ممکن است گرم تر و بعضی از مناطق ممکن است سردتر از آن چه هم اینک هستند، بشوند. ما هر چند وقت شاهد خبرهایی هستیم مبنی بر این که یخهای قطبی در حال ذوب شدنند، سطح آب اقیانوسها بالا آمده و برخی سواحل در کشورهای مختلف زیر آب رفته است که اینها همگی از اثرات تغییر آب و هوای زمین است.
اگر روند کنونى گرم شدن زمین ادامه یابد تا سال ۲۰۸۰ دماى زمین 6/4 درجه گرم تر مىشود. 3/2 میلیارد نفر در جهان با کم آبى مواجه مىشوند و سطح دریاها ۶۰ سانتیمتر بالا مىآید و یک پنجم جمعیت جهان از سیل و بسیارى دیگر از بلایاى طبیعى دچار خسارت خواهند شد. در قرن گذشته دماى زمین 5/0 درجه زیاد شده و پیش بینى مىشود در قرن جارى یک تا سه درجه افزایش یابد. در نتیجه مناطقى از کشورهاى چین، هند و مصر زیر آب مىرود. اگر اندازه گاز دى اکسیدکربن به دو برابر افزایش یابد میزان مرگ و میر حیوانات و پرندگان ۵۰ تا ۱۰۰ درصد بیشتر از حد طبیعى مىشود و یک سوم جنگلهاى جهان از میان مىروند. ذوب شدن یخها باعث مىشود یخها با نفتکشها برخورد کنند و آلودگى محیط زیست را افزایش مىدهند و ...
طبیعی است که با وقوع بلایای طبیعی بیشتر ما نیز سهم خود را از مصرف زیاد و بد منابع خواهیم پرداخت. محمد مهدى عفیفى کارشناس کشاورزى مىگوید: «اگر میزان گاز دى اکسیدکربن به دو برابر حد کنونى افزایش یابد، در عرضهاى شمالى تولیدات کشاورزى یک سوم کاهش مىیابد. کشور ما هم در عرضهاى شمالى قرار دارد.»
برگهای زرد، سوخته و پلاسیده و کاهش رشد، بخشی از اثرات آلودگی محیط زیست بر گیاهان است که ما آنها را مشاهده میکنیم. آلودگی محیط زیست تنها در قالب آلودگی هوا در انسانها نیز افزایش ناراحتیهای تنفسی، کاهش توان بدن، افزایش ناراحتیهای قلبی و اثرات مخرب بر دستگاه عصبی را به همراه دارد.
آن چه موجب این عواقب خطرناک میشود این است که مردم میزان زیادی زغال سنگ و نفت و گازوئیل میسوزانند تا برق و انرژی برای حرکت خودروها، گرم کردن ساختمانها و مصرف کالاهایی که بسیاری از آنها ضروری نیست تأمین کنند. در حالی که موقعی که این سوختها میسوزند گازی به نام دی اکسید کربن آزاد میشود که عامل گرم شدن جو زمین و عواقب ناشی از آن است.
وقتی انرژی را بد و زیاد مصرف میکنیم
آمارها نشان میدهد که در کشور ما بخش حمل و نقل با تولید 60 و به قولی 85 درصد از کل آلایندههای محیطی، بیشترین مقدار آلایندگی را در میان سایر بخشهای انرژی کشور دارد. البته استفاده بد و زیاد از سوخت تنها محدود به سوخت خودرو نیست. ما همه انرژىها را بد و زیاد مصرف مىکنیم. مصرف زیاد برق هم گازهای گلخانهاى ایجاد مىکند. چراکه ما ناچاریم نفت و گاز بسوزانیم تا انرژى برق تولید کنیم. هرچه مصرف برق بالا مىرود نیروگاهها براى تولید برق، نفت و گاز بیشترى مىسوزانند. پالایشگاهها هم براى تولید نفت و بنزین مصرفى شهروندان به طور دائم سوخت مصرف مىکنند. سوختهاى فسیلى هم گازهای گلخانهاى ایجاد مىکند.
هرچند ما الزامى نداریم که میزان تولید گاز دىاکسیدکربن و گازهاى گلخانهاى را پایین بیاوریم، ولى تعهد اخلاقى و عواقبى که ممکن است در آینده گریبان خود ما را هم بگیرد ایجاب مىکند که از میزان تولید گاز دى اکسیدکربن بکاهیم. صرفه جویى در مصرف انرژى و سوخت و بهینه کردن سوخت از عمدهترین کارهایى است که در این مسیر مىتوان انجام داد.
برای ما که تولید کننده سوختهای فسیلی هستیم، مصرف زیاد این سوختها عواقب زیست محیطی دیگری نیز به بار میآورد. از جمله این که آبهای ما نیز بر اثر استخراج زیاد سوختهای فسیلی و یا از سوی صنایع پتروشیمی آلوده میشود. از جمله آبهایی که از این رهگذر دچار آلودگی زیادی شده است خلیج فارس است. ما همراه با کشورهای نفت خیز دیگر منطقه و بیگانگانی که کشتیهای نظامیشان را وارد منطقه کردهاند در آلودگی خلیج فارس سهیم هستیم. نتیجه این که هر از گاهی با مرگ و میر و بیماری آبزیان منطقه مواجه میشویم که میتواند سلامتی مردم را هم تهدید کند.
روند آلودگی آبها بر اثر مصرف بیرویه انرژی به این جهت هشدار دهنده است که تاکنون دریاچههای کوچک و آبهای سطحی زیادی در اروپا و امریکای شمالی اسیدی شده و بسیاری از آنها عاری از حیات شده اند.
مصرفزدگی در مصرف برخی از کالاها هم محیطزیست را با مخاطره مواجه کرده است. پلاستیکها نمونه این کالاها هستند. درحالی که کارخانجات پتروشیمی برای تولید پلاستیک انرژی زیادی مصرف میکنند و آلودگیهای زیادی از جمله آلودگیهای جیوهای هم برای آبها ایجاد میکنند، خود پلاستیکها هم موجب آلودگی محیط زیست ما میشوند. بین 250 تا 500 سال طول میکشد تا پلاستیکها تجزیه شوند. ضمن این که ممکن است سمومی را وارد چرخه حیاتی کنند که اکوسیستم را از شکل طبیعی خارج میکنند. پلاستیکها دور درختان پیچیده میشوند و در خاک فرو میروند و گیاهان را خفه میکنند. آنها آبها را هم آلوده میکنند و جانوران دریایی با بلعیدن آنها خفه میشوند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه به مطلب انفجار پلاستیک مراجعه کنید.
با این وجود روند مصرف پلاستیکها و نایلونها با سرعت سرسامآوری روبه افزایش است. حتی هشدارهای پزشکی درباره نحوه استفاده از این مواد هم خیلی نتیجه بخش نبوده تاجایی که مدتی است بحثهایی برای کنترل مصرف بیرویه مواد پلاستیکی و از جمله نایلونها در کشور ما هم به وجود آمده است.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
