حميده احمديان راد
در بیش از 200 میلیون سال پیش، تقریباً همه خشكي هاي زمین در قالب قاره اي به نام پانگه آ گرد آمده بودند. پانگه آ قاره اي بود كه سياره ما از آن زمان تاكنون مشابه آن را به خود نديده است. قاره پانگه آ فضاي زيادي براي جولان جانوران داشت و آنها می توانستند آزادانه در اين خشكي يكپارچه و بزرگ پرسه بزنند. در اين ميان تنها چند مانع جغرافيايي نظير كوه ها يا قله هاي برفي وجود داشت. با این حال جانوران خود را در مناطق خاصي محدود كرده بودند. محققان سعي كرده اند بفهمند چرا چنين بوده است.
با اين هدف گروهي از دانشمندان به رهبری جسیکا وایت ساید به مطالعه يك برش عرضی از قاره پانگه آ كه از حدود سه درجه جنوبي تا 26 درجه شمالي امتداد داشت پرداختند. اين برش مسيري باریک و طولانی در مرکز قاره را دربر مي گرفت و مناطق گرمسیری و نیمه خشک معتدل را شامل مي شد. محققان خزندگان و مشخصاً گونه اي به نام پروكولوفونيدز procolophonids را كه در یک منطقه زندگی می کردند. مورد بررسي قرار دادند. براي مطالعه پستانداران هم گونه اي به نام تراورسودونت سيندونت cynodonts traversodont را كه در جاي دیگری زندگی می کرد را مورد توجه قرار دادند. گرچه اين جانوران در بسیاری از زمینه ها مشابه بودند، اما معلوم بود كه مسیرشان به هم نمي خورد.
وايت سايد، استادیار زمین شناسی دانشگاه براون كه آب و هوای جهان باستان را مطالعه كرده مي گويد:«در رابطه با مكان زندگي موجودات زنده دو محدودیت اصلی وجود دارد كه عبارتند از جغرافیا و آب و هوا.»
محققان مي گويند فراوانی بارندگی در امتداد عرض هاي جغرافیایی بر جايي كه جانوران زندگي مي كردند به طورمستقيم اثر مي گذاشته. در منطقه استوایی، جايي که مشخصاً پستانداري به نام تراورسودونت سيندونت در آن زندگي مي كرد، باران هاي موسمي دو بار در سال مي باريد. اما در نقاط شمالي تر پانگه آ يعني مناطق معتدلي که در آن خزندگان و از جمله به عنوان نمونه پروكولوفونيدز حاکم بود باران هاي بزرگ تنها یک بار در سال مي باريد. به اين ترتيب محققان نتیجه گیری كردند که تفاوت در بارش محدوده پستانداران را از خزندگان جدا مي كرد.
دانشمندان براي درك اين وضعيت بر يك تفاوت مهم فیزیولوژیکی بین خزندگان و پستانداران يعني نحوه دفع آنها تمرکز كردند. از آن جايي كه پستانداران در هنگام دفع آب از دست مي دهند در نتيجه به جايگزين كردن آب از دست رفته نياز دارند. درحالي كه خزندگان (و پرندگان) مواد زايد بدنشان را به صورت اسید اوریک در شكل جامد یا نیمه جامد دفع مي كنند که حاوی آب بسیار کمي است. به اين ترتيب از آن جايي كه پستانداران به آب بيشتري نياز دارند بنابراين تصميم مي گيرند كه در جاهاي پرآب تر زندگي كنند.
وايت سايد مي گويد:«در قاره پانگه آ، پستانداران به منطقه غني از آب نياز داشتند. بنابراین در دسترس بودن آب نقش تعیین کننده اي در انتخاب محل زندگيشان ایفا مي كرد. جالب اين جا است که چگونگي معامله بدن با مواد زايد مي تواند حركت و جابجايي يك گروه كامل از جانوران را محدود كند.»
وايت سايد مي افزاید:«در مناطقي كه ميزان آب محدود بود، خزندگان در ميدان رقابت با پستانداران از مزیتي برخوردار بودند.» او فکر می کند خزندگان به اين دليل به مناطق استوایی مهاجرت نمی كردند كه كنج مناسبي براي زندگي يافته بودند.
محققان به نمونه های جمع آوری شده از دریاچه ها و آبگيرهاي باستاني در محدوده اي كه از گرجستان امروزي تا نوا اسکوشیا در كاناداي امروزي گسترش مي يافت رجوع كردند. آنها براين اساس يك ركورد آب و هوايي را برای قاره پانگه آ در اواخر دوره تریاسيك، از 234 تا 209 میلیون سال پیش، ثبت كردند. پانگه آ در اين زمان يك گلخانه بود. دما در تابستان حدود 20 درجه سانتیگراد گرم تر از حالا مي شد و ميزان دی اکسید کربن جو پنج تا 20 برابر بیشتر از امروز بود. با این حال تفاوت هایي در ويژگي هاي منطقه ای از جمله در مقادير بارش وجود داشت.
اختلاف بارش به موقعیت مداری زمین با خورشید ربط دارد. اين امر همراه با چرخه هاي ميلانكويچ Milankovitch بر اين كه چه مقدار نور خورشيد یا انرژی به نقاط مختلف کره زمین می رسد تأثیر مي گذارد. در اواخر تریاسيك، مناطق استوایی نور خورشید بیشتري دریافت مي كردند، در نتیجه انرژی بيشتري براي توليد بارش بیشتر و مکرر داشتند. عرض هاي جغرافیایی بالاتر، با تابش نور کمتر، باران کمتري را تجربه مي كردند.
اين پژوهش مهم است. چراكه پیش بینی ها درباره تغييرات آب و هوايي نشان می دهد در مناطقي كه بارش کمتري دارند پستانداران تحت فشار قرار مي گيرند.
شواهدی وجود دارد که نشان مي دهد تغییرات آب و هوایی در مدت بیش از 100 سال گذشته، توزیع گونه های پستانداران را دستخوش تغيير قرار داده. دانيل گروگان از گروه تحقيقاتي وايت سايد مي گويد:«اين مطالعه می تواند به ما در پیش بینی اثرات منفی تغييرات آب و هوايي بر پستانداران كمك كند.»
منبع: http://www.sciencedaily.com/releases/2011/05/110512150823.htm
| بعدی > |
|---|
