مونا عفیفی
دانشجوی پزشکی دانشگاه شهید بهشتی
غشاي نازكي به نام "پرده صفاق" ديواره هاي حفره شكم و قسمت اعظم احشا را مي پوشاند. از نظر بافتي صفاق از دو لايه كه يكي خارجي تر و ديگري داخلي تر است ساخته شده است. لايه خارجي كه همان "صفاق جداري" است، ليفي (فيبروزي) است، نقش استحكامي دارد و سطح داخلی حفره شكم را مي پوشاند. لايه داخلي يا "صفاق احشايي" نقش ترشحي دارد و سروز ترشح مي كند و سطح احشا را مي پوشاند. مايع سروزي باعث رطوبت و لغزندگي مي شود و به احشا شكمي اجازه مي دهد كه با حداقل سايش بر روي هم و نيز در مقابل جدار شكمي بلغزند.
صفاق يا پرتيونئوم وسيع ترين غشاي سروزي بدن است.
لايه سروزي چيست؟
لايه سروزي يا تونيكا پرده اي است كه جدار خارجي حفره هاي بدن را مي پوشاند و روي سطوح اعضاي داخلي بر مي گرداند. اين پرده ماده اي آبكي ترشح مي كند.
صفاق به قسمت هاي زير تقسيم مي شود:
1-لايه خارجي يا صفاق جداري
2-لايه احشايي يا صفاق احشايي
3-چين هايي از صفاق كه به وسيله آن احشا آويزان مي شود.
4-حفره صفاقي
صفاق جداري
صفاق جداري ديواره حفره هاي شكمي و لگني را از داخل می پوشاند و به راحتي قابل جدا كردن از اين ديواره ها است. صفاق جداري نسبت به درد بسيار حساس است.
صفاق احشايي
صفاق احشايي قسمتي از صفاق است كه سطح خارجي احشا شكمي را می پوشاند و كاملاً با جدار احشا يكي شده و جزو ساختمان آنها است. از اين رو قابل جدا كردن از احشا نيست و نسبت به درد نیز حساس نيست.
چين هاي صفاقي
چين هاي صفاقي معمولاً پرده هاي صفاقي دو لايه ای هستند كه قسمت هاي مختلف را به يكديگر متصل مي كنند. احشا شكمي يا به وسيله چين هاي صفاقي در حفره آويزان هستند يا خارج حفره صفاقي قرار گرفته اند. ارگان (عضو) هاي خارج حفره صفاق كه تنها يك سطح يا بخشي از يك سطح آنها به وسيله صفاق پوشيده مي شود، اعضاي خارج صفاقي خوانده مي شود.
مزو چيست؟
مزو (بند) چين هاي وسيع صفاقي و دو لايه را مي گويند كه در هر قسمت لوله گوارش كه باشد نام خاص خود را دارد. به عنوان مثال مزوكولون عرضي به چين صفاقي كه كولون عرضي را در بر گرفته گفته مي شود.
حفره صفاقي
حفره صفاقي يك فضاي مجازي و بالقوه است كه بين صفاق جداري و احشايي قرار دارد. سطوح آزاد حفره صفاقي به دليل ترشحات سروزي لغزنده است و از اين رو احشا داخل صفاقي به راحتي در مقابل هم مي لغزند. حفره صفاقي را به دو حفره كوچك و بزرگ تقسيم مي كنند. قسمتي از حفره صفاقي كه در پشت و جلوي پانكراس معده است به نام حفره صفاقي كوچك و بقيه حفره صفاقي، حفره صفاقي بزرگ ناميده مي شود. در واقع حفره اي از شكم را كه بلافاصله بعد از باز كردن حفره شكم در مقابل ما قرار مي گيرد حفره صفاقي بزرگ مي ناميم.
تفاوت حفره صفاقي در زنان و مردان
حفره صفاقي در مردان يك حفره كاملاً بسته و بدون ارتباط با خارج است در حالي كه حفره صفاقي در زنان از طريق لوله رحمي با رحم و واژن و محيط خارج ارتباط دارد.
وظايف مهم صفاق چيست؟
1-حركت احشا: نقش اصلي صفاق ايجاد يك محيط لغزنده براي لغزش احشا نسبت به هم و همچنين حركات احشا و افزايش اتساع (گشاد شدن) در بعضي از احشا است.
2-حفاظت از احشا: صفاق داراي سلول هاي فاگوسيت كننده (سلول هایی که عامل مهاجم را می خورند) از جمله لنفوسيت است كه اين سلول ها ايمني همورال و سلولي را فراهم مي كند.
3-عمل ترميم زخم ها و گاهي چسبندگي
منابع: درسنامه گوارش- بخش آناتومي- دكتر محسن نوروزيان- دانشكده پزشكي دانشگاه شهيد بهشتي
آناتومي "گري" براي دانشجويان- جلد اول، تنه- ريچارد درك ويل وگل، آدام ميچل- مترجمان دكتر حسن زاده و همكاران
آناتومي عمومي- دكتر نراقي، دكتر پاسبخش، دكتر مهدي زاده، دكتر جغتايي- انتشارات اشراقي
فرهنگ پزشكي دورلند- دكتر قاضي جهاني، دكتر تبريزي- انتشارات گلبان با همكاري آريان طب و قاضي جهاني
| < قبلی | بعدی > |
|---|
