مونا عفیفی
دانشجوی پزشکی دانشگاه شهید بهشتی
از ديدگاه آناتومي دستگاه عصبي به دو بخش تقسيم مي شود. مركزي و محيطي. دستگاه عصبی مركزي شامل مغز و نخاع است و دستگاه عصبی محيطي شامل هر آن چه از اين دو بخش خارج مي شود است. دستگاه عصبي محيطي شامل 31 جفت عصب نخاعي است كه از نخاع خارج مي شوند و 12 جفت عصب مغزي كه از مغز خارج مي شوند.
اعصاب محيطي به دو قسمت تقسيم مي شوند:
1-سيستم عصبي خودكار يا اتونوم: شامل الياف (رشته هاي) عصبي سمپاتيك و پاراسمپاتيك است. به عنوان مثال ضربان قلب عملي است كه تحت كنترل ما نيست و غيرارادي است. اين عمل به وسیله اعصاب سمپاتيك شديدتر و توسط اعصاب پاراسمپاتيك كندتر مي شود.
2-سيستم عصبي غيرخودكار و ارادي
آشنايي با اعصاب مغزي
همان طور كه گفته شد دستگاه عصبي محيطي شامل 31 جفت عصب نخاعي است كه از نخاع خارج مي شوند و 12 جفت عصب مغزي كه از مغز خارج مي شوند. اكنون به بررسي 12 جفت عصب مغزي مي پردازيم:
اعصاب مغزي به ترتيب عبارتند از:
1-عصب مغزي اول يا عصب بويايي (يا عصب الفكتوري olfactory)
عملكرد: حس بويايي
2-عصب مغزي دوم يا عصب بينايي (يا عصب اپتيك)
عملكرد: حس بينايي
3-عصب مغزي سوم يا عصب محركه چشم (يا عصب اوكولوموتور)
عملكرد: انقباض مردمك چشم، باز كردن چشم و بيشتر حركات خارج چشمي
4-عصب مغزي چهارم يا عصب قرقره اي (يا عصب تروكلئار)
عملكرد: چرخش رو به پايين و داخل چشم
5-عصب مغزي پنجم يا عصب سه قلو (يا عصب تري ژمينال)
عملكرد آن هم حسي و هم حركتي است.
عملكرد حركتي: بستن فك و حركات جانبي فك
عملكرد حسي آن شامل حس صورت است.
اين عصب بزرگ ترين و ضخيم ترين عصب از اعصاب مغز است و چون داراي سه شاخه مهم به نام چشمي، فكي فوقاني و فكي تحتاني است، به نام سه شاخه يا سه قلو ناميده مي شود.
6-عصب مغزي ششم يا ابدوسنس يا اشتياقي
عملكرد: حركت چشم به خارج. به اعصاب مغزي سوم، چهارم و ششم اعصاب حركتي چشم مي گويند.
7-عصب مغزي هفتم يا صورتي (يا عصب فاسيال)
عملكرد حركتي: حركات صورت شامل حالات چهره، بستن چشم و بستن دهان
عملكرد حسي: حس چشايي مواد شور، شيرين، ترش و تلخ در دو سوم جلويي زبان
8-عصب مغزي هشتم يا عصب تعادل شنوايي (يا عصب وستيبولوكوكلئار)
عملكرد: شنوايي و تعادل. عمل شنوايي مربوط به شاخه حلزوني (كوكلئار) اين عصب و عمل تعادل مربوط به شاخه دهليزي (وستيبولر) اين عصب است.
9-عصب مغزي نهم يا عصب زباني حلقي (يا عصب گلوسوفارنژيال- گلوس= زبان، فارنكس حلق)
عملكرد حركتي: حركت حلق
عملكرد حسي: حس قسمت هاي عقبي پرده صماخ، مجراي گوش، حلق و نيز حس قسمت عقب زبان شامل حس چشايي (شوري، شيريني، تلخي، ترشي)
10-عصب دهم مغزي يا عصب واگ يا عصب منزوي
عملكرد حركتي: حركت كام، حلق و حنجره
عملكرد حسي: حس حلق و حنجره
11-عصب يازدهم مغزي يا عصب فرعي يا عصب اكسسوري
عملكرد: حركت عضله جناغي چنبري پستاني (عضله درازي كه به طور مايل در جلوي گردن قرار دارد.)و عضله ذوزنقه (عضله پهني كه بلافاصله زير پوست ناحيه پشت گردن و نيم فوقاني تنه قرار دارد).
12-عصب دوازدهم مغزي يا عصب زيرزباني يا عصب هايپوگلوس
عملكرد: حركت زبان
منابع:
1-معاينات باليني و روش گرفتن شرح حال- بابارا بيتز 2009- با نظارت دكتر منوچهر قاروني- مترجمان: دكتر محمد مهدي غيرتيان- دكتر مهيار معتقد- دكتر علي يزدي نژاد- انتشارات انديشه رفيع.
2-آناتومي عمومي- مؤلفان: دكتر محمد علي نراقي- دكتر پريچهر پاسخبخش- دكتر محمد تقي جغتايي- نشر اشراقيه.
3-معاينه فيزيكي مغز و اعصاب- دانشكده پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
